• Giải Phẫu
  • Xương Khớp
  • Thần Kinh
  • Hô Hấp
  • Tim Mạch
  • Tiêu Hóa
  • Tiết Niệu
  • Sinh Dục

Xray.vn

Chẩn Đoán Hình Ảnh

Đăng ký Đăng nhập
Đăng nhập tài khoản
   
Thành viên mới ⇒ Đăng ký ↵
  • Atlas Netter
    • Atlas Đầu cổ
    • Atlas Lồng ngực
    • Atlas Ổ bụng
    • Atlas Chậu hông
    • Atlas Cột sống
    • Atlas Chi trên
    • Atlas Chi dưới
  • Can Thiệp
  • Siêu Âm
  • Test CĐHA
    • Test Giải phẫu
    • Lý thuyết CĐHA
    • Giải phẫu X-quang
    • Case lâm sàng XQ
    • Case lâm sàng SA
    • Case lâm sàng CT
    • Case lâm sàng MRI
    • Giải trí Xray.vn
  • CASE
  • Đào Tạo
  • Giới Thiệu
  • Liên Hệ
Trang chủ » Tiết niệu » Nang Giả Niệu | Bài giảng CĐHA *

Nang Giả Niệu | Bài giảng CĐHA *

15/11/2026 ThS. Nguyễn Long 8 Bình luận  32494

Mục Lục Bài Giảng

  1. I. Đại cương
  2. II. Giải phẫu
    1. * Giải phẫu đại thể
    2. * Giải phẫu siêu âm
  3. III. Chẩn đoán x-quang
  4. IV. Chẩn đoán siêu âm
  5. V. Chẩn đoán CLVT
  6. VI. Tiên lượng & Điều trị
  7. Tài liệu tham khảo

I. Đại cương

– Nang giả niệu (urinoma) là ổ tụ nước tiểu ngoài lòng đường bài xuất do rò qua chỗ gián đoạn của đường niệu; ổ tụ dịch không có lớp biểu mô lót như nang thật.

– Phân bố: Ổ tụ dịch thường ở khoang quanh thận hoặc cạnh niệu quản, có thể lan dọc các khoang sau phúc mạc; vị trí phụ thuộc chỗ rò và đường lan của nước tiểu.

– Cơ chế bệnh sinh: Khi nước tiểu thoát mạch tiếp diễn và tích tụ, phản ứng viêm tại chỗ có thể tiến triển thành xơ hóa:
+ Nước tiểu gây kích ứng mô quanh ổ rò, có thể làm tổn thương mô mỡ.
+ Rò kéo dài có thể kích thích tạo bao xơ; ổ rò mới hình thành có thể chưa được bao bọc.

– Biểu hiện lâm sàng: Ổ tụ dịch có thể lớn dần khi rò tiếp diễn; triệu chứng phụ thuộc vị trí, kích thước, diễn tiến rò, tình trạng nhiễm trùng và chức năng thận:
+ Đau hông lưng hoặc đau bụng có thể do hiệu ứng khối hoặc phản ứng viêm; sốt gợi ý bội nhiễm.
+ Ổ tụ dịch lớn có thể gây liệt ruột hoặc hiếm khi sờ thấy khi khám bụng.
+ Thiểu niệu có thể gặp khi kèm tắc nghẽn đường niệu hoặc suy giảm chức năng thận; không phải biểu hiện hằng định.
+ Mất cân bằng điện giải có thể xảy ra khi rò lượng lớn hoặc kéo dài, nhất là khi kèm tắc nghẽn hay suy giảm chức năng thận.
+ Creatinin huyết thanh có thể tăng do tắc nghẽn hoặc tổn thương thận; tái hấp thu chất hòa tan từ nước tiểu thoát mạch trong ổ rò lớn hoặc kéo dài cũng có thể góp phần.

– Vai trò CĐHA: Phát hiện và xác định phạm vi ổ tụ dịch, định vị chỗ rò khi có thể, đánh giá đường lan và các dấu hiệu tắc nghẽn hoặc tổn thương kèm theo; hỗ trợ lựa chọn can thiệp và theo dõi sau xử trí.

  Xray.vn là Website học tập về chuyên ngành Chẩn Đoán Hình Ảnh

  NỘI DUNG WEB
» 422 Bài giảng chẩn đoán hình ảnh
» X-quang / Siêu âm / CT Scan / MRI
» 25.000 Hình ảnh case lâm sàng

  ĐỐI TƯỢNG
» Kỹ thuật viên CĐHA
» Sinh viên Y đa khoa
» Bác sĩ khối lâm sàng
» Bác sĩ chuyên khoa CĐHA

  Nội dung Bài giảng & Case lâm sàng thường xuyên được cập nhật !

  Đăng nhập Tài khoản để xem Nội dung Bài giảng & Case lâm sàng !!!

Đăng nhập tài khoản
   
Thành viên mới ⇒ Đăng ký ↵

* Nguyên nhân

– Tắc nghẽn đường tiết niệu:
+ Sỏi gây tắc đường niệu.
+ Hẹp khúc nối bể thận–niệu quản.
+ U bể thận, niệu quản hoặc bàng quang gây tắc lòng đường niệu.
+ Xơ hóa sau phúc mạc hoặc khối u sau phúc mạc chèn ép đường niệu từ bên ngoài.
+ Tắc nghẽn đường ra bàng quang, chẳng hạn do phì đại tuyến tiền liệt hoặc hẹp niệu đạo.

– Chấn thương hệ tiết niệu: Chấn thương kín hoặc xuyên gây tổn thương thận, hệ thống đài–bể thận, niệu quản hoặc bàng quang có thể dẫn đến rò nước tiểu.

– Can thiệp y khoa:
+ Phẫu thuật hệ tiết niệu có thể gây tổn thương đường bài xuất.
+ Thủ thuật như nội soi, sinh thiết hoặc dẫn lưu cũng có thể gây rò nước tiểu.

II. Giải phẫu

* Giải phẫu đại thể

– Vị trí: Thận hình hạt đậu, nằm sau phúc mạc ở hai bên cột sống, thường ngang mức T12–L3; thận trái thường nằm cao hơn thận phải.
– Kích thước: Ở người trưởng thành, thận dài khoảng 10–12 cm, rộng 5–7 cm, dày 2–3 cm; trọng lượng trung bình khoảng 150 g ở nam và 135 g ở nữ.

– Rốn thận:
+ Là nơi mạch máu, bạch huyết, thần kinh và hệ thống bể thận–niệu quản đi qua.
+ Theo thứ tự từ trước ra sau, thường gặp tĩnh mạch thận, động mạch thận rồi bể thận.

– Bao thận và mạc thận: Từ trong ra ngoài gồm nhu mô thận, bao xơ thận, mỡ quanh thận, mạc thận với lá trước và lá sau, rồi đến mỡ cạnh thận.

– Động mạch thận:
+ Xuất phát từ động mạch chủ bụng; động mạch thận phải đi phía sau tĩnh mạch chủ dưới.
+ Sau khi vào rốn thận, động mạch chia thành các nhánh phân thùy, rồi các động mạch gian thùy, động mạch cung và động mạch gian tiểu thùy.

– Cấu tạo thận: Xoang thận nằm ở trung tâm, được bao quanh bởi nhu mô gồm vỏ thận và tủy thận:
+ Xoang thận chứa mỡ, mạch máu, bạch huyết, thần kinh, đài thận và bể thận. Nước tiểu từ nhú thận đổ vào đài thận nhỏ, tiếp đến đài thận lớn, bể thận rồi niệu quản.
+ Vỏ thận nằm ngay dưới bao xơ; các cột thận là phần vỏ xen giữa các tháp thận.
+ Tủy thận gồm các tháp thận. Đáy tháp hướng về vỏ thận; đỉnh tạo thành nhú thận và lồi vào đài thận nhỏ.

* Giải phẫu siêu âm

– Hình dạng và mặt cắt: Trên mặt cắt dọc, thận có dạng bầu dục hoặc hình hạt đậu, với hai cực rõ; mặt cắt ngang thường có dạng bầu dục. Mặt cắt chếch qua rốn thận giúp khảo sát xoang và mạch thận.

– Bao và nhu mô thận:
+ Bao xơ thường hiện thành đường tăng âm mảnh ở bề mặt thận, nhưng không phải lúc nào cũng phân biệt rõ.
+ Vỏ thận có hồi âm thấp hơn hoặc tương đương gan, lách khi nhu mô các tạng này bình thường và thiết lập máy phù hợp.
+ Tháp thận thường giảm hồi âm hơn vỏ thận, có dạng tam giác hoặc bầu dục, hướng từ xoang thận ra vỏ; các cột thận là phần vỏ xen giữa các tháp.

– Xoang và hệ thống đài bể thận:
+ Xoang thận tạo vùng tăng âm trung tâm, chủ yếu do mỡ và mô liên kết; mạch máu và hệ thống đài bể thận nằm trong xoang.
+ Khi hệ thống đài bể thận không giãn, các đài thường không tạo những khoang dịch trống âm nổi bật; xoang tăng âm không nên nhầm với dịch trong hệ thống góp.

– Mạch máu thận:
+ Trên thang xám, mạch máu thường là các cấu trúc dạng ống trống âm; Doppler màu giúp nhận diện dòng chảy và phân biệt động mạch với tĩnh mạch.
+ Tại rốn thận, tĩnh mạch thường nằm phía trước động mạch; các nhánh động mạch trong thận đi giữa các tháp, tạo cung ở ranh giới vỏ–tủy rồi phân nhánh về phía vỏ.

[gallery link="file" columns="4" ids="85779,85781,85780,85778,85786,119225,119821"]

III. Chẩn đoán x-quang

– Chụp niệu đồ tĩnh mạch:
+ Thuốc cản quang iod tiêm tĩnh mạch được bài tiết vào nước tiểu; cần chụp nối tiếp và có thể chụp muộn để theo dõi đường bài xuất.
+ Dấu hiệu rò là thuốc cản quang thoát khỏi lòng đường bài xuất, đọng hoặc lan vào mô/khoang quanh đường niệu; hình ảnh có thể giúp định vị chỗ rò và phạm vi lan.
+ Khả năng phát hiện giảm khi chức năng thận kém, chụp quá sớm hoặc rò ít, gián đoạn; kết quả âm tính không loại trừ rò.

– Chụp niệu quản–bể thận ngược dòng:
+ Bơm thuốc cản quang ngược dòng qua catheter đặt ở miệng niệu quản, làm hiện rõ niệu quản và bể thận.
+ Thuốc cản quang thoát ra ngoài lòng đường bài xuất giúp định vị mức tổn thương; phương pháp có tính xâm lấn và chỉ đánh giá được phần đường niệu được bơm thuốc.

=> Case lâm sàng 1:

[gallery link="file" ids="33497,33496,33495,33494,33498,33493"]

=> Case lâm sàng 2:

[gallery link="file" ids="69393,69394,69395"]

IV. Chẩn đoán siêu âm

– Đặc điểm hình ảnh siêu âm: Nang giả niệu thường biểu hiện như ổ dịch cạnh đường bài xuất; hình thái thay đổi theo tình trạng nhiễm trùng:
+ Khi chưa bội nhiễm, ổ dịch thường trống âm hoặc giảm âm, khá đồng nhất.
+ Có thể thấy hồi âm mảnh dạng vách bên trong; khi bội nhiễm, dịch có thể trở nên không đồng nhất và chứa hồi âm lấm tấm.
+ Vị trí ổ dịch thường tương ứng với đoạn đường bài xuất bị tổn thương: quanh thận, dọc niệu quản hoặc vùng quanh bàng quang.
+ Doppler màu đôi khi thấy dòng dịch một chiều đi vào ổ tụ dịch, gợi ý thông thương với đường bài xuất; không thấy dòng này không loại trừ rò.

– Cạm bẫy: Hình ảnh ổ dịch trên siêu âm không đặc hiệu và thường không phân biệt chắc chắn nang giả niệu với ổ dịch khác như thanh dịch hoặc áp xe; cần đối chiếu bối cảnh và dùng phương tiện khác khi cần xác định nguồn rò.

[gallery link="file" ids="15354,15356,15355"]

* Hiện tượng thoát nước tiểu

– Vỡ fornix đài thận (forniceal rupture): Tắc nghẽn làm tăng áp lực trong hệ thống góp, có thể gây rách vùng fornix và thoát nước tiểu vào khoang quanh thận.

– Đặc điểm hình ảnh siêu âm: Dấu hiệu gợi ý là dịch mỏng giảm âm quanh thận, đôi khi rõ ở cực dưới:
+ Có thể kèm dày mạc quanh thận và tăng hồi âm mô mỡ quanh thận do phản ứng viêm.
+ Trong bối cảnh tắc nghẽn đường niệu, các dấu hiệu này gợi ý rò từ hệ thống góp nhưng không tự xác định được vị trí rách.

– Cạm bẫy: Dịch quanh thận và thay đổi hồi âm mô mỡ là dấu hiệu gián tiếp, không đặc hiệu; khi cần xác nhận đường rò, có thể đối chiếu với cắt lớp vi tính thì bài tiết.

[gallery link="file" columns="4" ids="15971,15972,15973,15974"]

=> Case lâm sàng 1:

[gallery link="file" columns="4" ids="58775,58776,58777,58778"]

=> Case lâm sàng 2:

[gallery link="file" columns="4" ids="58779,58781,58780,58782"]

=> Case lâm sàng 3:

[gallery link="file" columns="4" ids="58783,58784,58785,58786"]

V. Chẩn đoán CLVT

– Đặc điểm hình ảnh cắt lớp vi tính:
+ Trước tiêm thuốc cản quang, ổ tụ dịch thường có độ đậm độ gần dịch, nằm quanh thận, dọc niệu quản hoặc quanh bàng quang; vị trí tùy theo chỗ rò và đường lan.
+ Ở thì bài tiết, thuốc cản quang được bài tiết vào nước tiểu; dấu hiệu trực tiếp là thuốc thoát khỏi lòng đường bài xuất và đọng trong ổ dịch.
+ Hình ảnh thoát thuốc trên các thì muộn và tái tạo đa mặt phẳng có thể giúp định vị chỗ rò, xác định phạm vi lan và đánh giá tắc nghẽn kèm theo.
+ Khi nghi rò bàng quang, chụp bàng quang bằng cắt lớp vi tính với bơm thuốc cản quang ngược dòng có thể cần thiết; thì bài tiết đơn thuần có thể không đánh giá đầy đủ tổn thương.

– Cạm bẫy:
+ Ổ dịch có độ đậm độ gần dịch trên ảnh trước tiêm không đặc hiệu cho nang giả niệu, có thể chồng lấp với các ổ dịch khác.
+ Không thấy thuốc thoát mạch không loại trừ rò nếu bài tiết thuốc kém, chụp chưa đủ muộn hoặc rò nhỏ, gián đoạn.

[gallery link="file" columns="4" ids="121497,121470,121471,121472,121473,121480,121481,121482,121483,120562,67556,120466,120499,121518,121519,121524"]

=> Case lâm sàng 1:

[gallery link="file" columns="2" ids="15358,15359"]

=> Case lâm sàng 2:

[gallery link="file" ids="32600,32599,32598"]

=> Case lâm sàng 3:

[gallery link="file" ids="113836,113837,113839,113840,113841,113842"]

=> Case lâm sàng 4:

[gallery link="file" ids="121464,121465,121466"]

=> Case lâm sàng 5:

[gallery link="file" ids="121476,121477,121478"]

=> Case lâm sàng 6:

[gallery link="file" columns="2" ids="121486,121487"]

=> Case lâm sàng 7:

[gallery link="file" columns="4" ids="121506,121507,121508,121510"]

VI. Tiên lượng & Điều trị

– Tiên lượng: Phụ thuộc nguyên nhân và mức độ tổn thương đường bài xuất, lượng và thời gian rò, tình trạng nhiễm trùng, mức độ tắc nghẽn và chức năng thận:
+ Ổ tụ dịch nhỏ, vô khuẩn có thể tự thoái triển khi rò ngừng và nguyên nhân được xử trí.
+ Rò kéo dài hoặc chẩn đoán muộn làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, áp xe, nhiễm khuẩn huyết, hiệu ứng khối gây tắc nghẽn và tổn thương chức năng thận.

– Điều trị: Mục tiêu là xử trí nguyên nhân, kiểm soát rò và dẫn lưu ổ tụ dịch khi cần; lựa chọn tùy triệu chứng, diễn tiến, mức độ tổn thương và tình trạng nhiễm trùng:
+ Với ổ nhỏ, vô khuẩn, không triệu chứng và không còn rò tiến triển, có thể theo dõi lâm sàng và hình ảnh thay vì can thiệp ngay.
+ Khi có tắc nghẽn, cần giải áp và xử trí nguyên nhân; có thể chuyển lưu nước tiểu bằng stent niệu quản hoặc dẫn lưu thận qua da tùy vị trí tổn thương và khả năng tiếp cận.
+ Cân nhắc dẫn lưu ổ tụ dịch dưới hướng dẫn hình ảnh khi ổ lớn, gây triệu chứng hoặc hiệu ứng khối, tồn tại kéo dài hay nhiễm trùng. Nếu còn rò, chỉ dẫn lưu ổ tụ dịch mà không kiểm soát nguồn rò có thể không đủ.
+ Khi ổ tụ dịch nhiễm trùng, dẫn lưu và điều trị kháng sinh theo bối cảnh lâm sàng, vi sinh; không dùng kháng sinh thường quy cho ổ vô khuẩn.
+ Tổn thương đường niệu lớn, đứt rời hoàn toàn hoặc rò dai dẳng dù đã chuyển lưu có thể cần phẫu thuật sửa chữa.
+ Với rò sau chấn thương thận ở người ổn định, không triệu chứng, không đặt stent hoặc dẫn lưu thường quy chỉ vì thấy thoát thuốc; can thiệp khi rò kéo dài hoặc gây triệu chứng.

– Theo dõi:
+ Đánh giá triệu chứng, dấu nhiễm trùng, chức năng thận và mức độ tắc nghẽn; dùng siêu âm hoặc cắt lớp vi tính khi cần để theo dõi ổ tụ dịch và tình trạng rò.
+ Xác nhận ổ tụ dịch thoái triển, rò đã ngừng và không xuất hiện hẹp đường niệu hoặc tắc nghẽn tồn lưu.

Tài liệu tham khảo

* Urine Leaks and Urinomas – Ross L. Titton, Debra A. Gervais, Peter F. Hahn, Mukesh G. Harisinghani, Ronald S. Arellano, Peter R. Mueller
* Urine leaks and urinomas: causes, diagnosis and imaging features – B. Ginanni, F. Bianchi, F. Cerri, G. Caproni
* Perirenal urinomas a complication of the upper urinary tract lithiasis: CT aspects – O. M. Petrisor, O. Marica, I. G. Lupescu
* Urinoma: Prompt Diagnosis and Treatment Can Prevent Abscess Formation, Hydronephrosis, and a Progressive Loss of Renal Function – Jason Goldwasser, Razwana Wahdat, James Espinosa
* Urinomas caused by ureteral injuries: CT appearance – G Gayer, R Zissin, S Apter, A Garniek, J Ramon, E Kots, M Hertz

  • Share on Facebook
  • Tweet on Twitter
  • Share on LinkedIn

Xem thêm bài giảng

Hướng Dẫn Đọc Phim XQ Bụng | Bài giảng CĐHA *
Hội Chứng Kẹp Hạt Dẻ | Bài giảng CĐHA *
Nang Niệu Rốn | Bài giảng CĐHA

Danh mục: Tiết niệu

guest
guest
8 Bình luận
ThS. Nguyễn Long
ThS. Nguyễn Long
Admin
15/11/2026 9:53 sáng

# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 15/11/2026

Trả lời ↵
ThS. Nguyễn Long
ThS. Nguyễn Long
Admin
09/02/2023 10:01 chiều

# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 9/2/2023

Trả lời ↵
ThS. Nguyễn Long
ThS. Nguyễn Long
Admin
26/12/2022 10:58 chiều

# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 26/12/2022

Trả lời ↵
« Trang trước 1 2

Sidebar chính

Thư Viện Ca Lâm Sàng

  • Hô Hấp

    Hô Hấp (450)

  • Sinh Dục

    Sinh Dục (638)

  • Tai Mũi Họng

    Tai Mũi Họng (241)

  • Thần Kinh

    Thần Kinh (885)

  • Tiết Niệu

    Tiết Niệu (357)

  • Tiêu Hóa

    Tiêu Hóa (1445)

  • Tim Mạch

    Tim Mạch (170)

  • Xương Khớp

    Xương Khớp (544)

×

Thống Kê Website

  • » 353 Chủ Đề Chẩn Đoán Hình Ảnh
  • » 14162 Lượt Cập Nhật Bài Viết
  • » 9415 Tài Khoản Đã Đăng Ký
  • » 489 Tài Khoản Đang Truy Cập

© 2014-2026 | HPMU Radiology

HƯỚNG DẪN   ĐĂNG KÝ & GIA HẠN