I. Đại cương
– Hệ niệu đôi (duplicated collecting system; duplex collecting system) là một trong những dị tật bẩm sinh thường gặp nhất của đường tiết niệu trên, đặc trưng bởi hai hệ thống đài bể thận trong cùng một thận, dẫn lưu qua một hoặc hai niệu quản.
– Cơ chế bệnh sinh: Bất thường phân nhánh sớm của chồi niệu quản hoặc hình thành hai chồi niệu quản trong quá trình phát triển phôi tạo nên hai hệ thống đài bể thận trong cùng một thận.
– Dịch tễ:
+ Tỷ lệ hiện mắc được báo cáo khoảng 0,7% ở người trưởng thành khỏe mạnh và 2–4% ở nhóm được khảo sát do có triệu chứng đường tiết niệu.
+ Nữ gặp khoảng gấp 2 lần nam.
+ Thường gặp ở một bên; hai bên chiếm khoảng 17% trường hợp.
– Căn nguyên: Có thể có tính chất gia đình; một nghiên cứu ở thân nhân bậc một ghi nhận dị tật ở 10,7% cha mẹ và 15% anh chị em ruột được khảo sát, nhưng chưa xác lập được kiểu di truyền.
– Biểu hiện lâm sàng: Thường không triệu chứng; khi có triệu chứng, thường liên quan đến trào ngược bàng quang–niệu quản hoặc tắc nghẽn, có thể biểu hiện bằng nhiễm khuẩn tiết niệu tái diễn, ứ nước hoặc đau hông lưng.
– Vai trò CĐHA:
+ Phát hiện dị tật, xác định bên và kiểu nhân đôi; siêu âm thường dùng để khảo sát ban đầu, còn niệu đồ tĩnh mạch hoặc cắt lớp vi tính niệu đồ giúp làm rõ đường bài xuất và vị trí đổ của niệu quản.
+ Đánh giá hình thái, mức độ giãn đài bể thận và niệu quản, cũng như chức năng từng đơn vị thận; xạ hình thận có thể định lượng chức năng khi cần.
+ Phát hiện các biến chứng như trào ngược bàng quang–niệu quản, tắc nghẽn, niệu quản lạc chỗ hoặc nang niệu quản, qua đó hỗ trợ định hướng xử trí và theo dõi.
Tài liệu tham khảo
* Ureteral duplication and its complications – S K Fernbach, K A Feinstein, K Spencer, C A Lindstrom
* The duplicated collecting system of the urinary tract: embryology, imaging appearances and clinical considerations – Ryne A Didier, Jeanne S Chow, Neha S Kwatra
* The ‘‘faceless’’ kidney – George Athanasatos, Raymond B. Dyer
* Classic Signs in Uroradiology – Raymond B. Dyer, MD ● Michael Y. Chen, MD
* The sound of kidneys: A non-musical ultrasound review of non-malignant renal findings in children – J. Loo
* Congenital Anomalies of the Upper Urinary Tract: A Comprehensive Review – Abdallah P. Houat , Cassia T. S. Guimarães, Marcelo S. Takahashi, Gustavo P. Rodi, Taísa P. D. Gasparetto, Roberto Blasbalg, Fernanda G. Velloni





# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 14/11/2026
# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 18/8/2023
# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 21/6/2023
# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 9/2/2023