• Giải Phẫu
  • Xương Khớp
  • Thần Kinh
  • Hô Hấp
  • Tim Mạch
  • Tiêu Hóa
  • Tiết Niệu
  • Sinh Dục

Xray.vn

Chẩn Đoán Hình Ảnh

Đăng ký Đăng nhập
Đăng nhập tài khoản
   
Thành viên mới ⇒ Đăng ký ↵
  • Atlas Netter
    • Atlas Đầu cổ
    • Atlas Lồng ngực
    • Atlas Ổ bụng
    • Atlas Chậu hông
    • Atlas Cột sống
    • Atlas Chi trên
    • Atlas Chi dưới
  • Can Thiệp
  • Siêu Âm
  • Test CĐHA
    • Test Giải phẫu
    • Lý thuyết CĐHA
    • Giải phẫu X-quang
    • Case lâm sàng XQ
    • Case lâm sàng SA
    • Case lâm sàng CT
    • Case lâm sàng MRI
    • Giải trí Xray.vn
  • CASE
  • Đào Tạo
  • Giới Thiệu
  • Liên Hệ
Trang chủ » Tiết niệu » Niệu Quản Sau TMCD | Bài giảng CĐHA *

Niệu Quản Sau TMCD | Bài giảng CĐHA *

15/11/2026 ThS. Nguyễn Long 8 Bình luận  35554

Mục Lục Bài Giảng

  1. I. Đại cương
  2. II. Chẩn đoán hình ảnh
  3. III. Tiên lượng & Điều trị
  4. Tài liệu tham khảo

I. Đại cương

– Niệu quản sau tĩnh mạch chủ dưới (retrocaval ureter/circumcaval ureter) là dị tật bẩm sinh trong đó niệu quản phải đi ra sau rồi vòng quanh tĩnh mạch chủ dưới trước khi tiếp tục xuống chậu; niệu quản không nằm trong lòng tĩnh mạch. Đoạn niệu quản bất thường thường nằm phía phải động mạch chủ bụng và tiếp tục xuống bắt chéo trước động mạch chậu chung phải. Hochstetter mô tả dị tật này lần đầu vào năm 1893.

– Dịch tễ:
+ Tần suất ước tính khoảng 1 trường hợp trên 1.000 trẻ sinh.
+ Bệnh gặp ở nam nhiều hơn nữ, tỷ số nam/nữ khoảng 3:1.
+ Khoảng 20% trường hợp có dị tật phối hợp, thường thuộc hệ tiết niệu–sinh dục hoặc tim mạch.

– Căn nguyên: Dị tật phát sinh do bất thường phát triển hệ tĩnh mạch phôi, làm thay đổi tương quan giữa tĩnh mạch chủ dưới và niệu quản phải; đây không phải dị dạng nguyên phát của niệu quản.

– Cơ chế bệnh sinh: Sự hình thành bất thường đoạn dưới thận của tĩnh mạch chủ dưới khiến mạch nằm trước niệu quản phải, buộc niệu quản đi vòng ra sau. Gập góc hoặc chèn ép tại đoạn đi sau tĩnh mạch chủ dưới có thể cản trở dòng nước tiểu.

– Biểu hiện lâm sàng:
+ Nhiều trường hợp không có triệu chứng và được phát hiện tình cờ trên chẩn đoán hình ảnh, dù có hoặc không có ứ nước thận.
+ Khi có triệu chứng, bệnh thường được phát hiện ở tuổi 20–40; đau vùng hông lưng là biểu hiện thường gặp nhất và có thể tái diễn.
+ Có thể kèm nhiễm khuẩn đường tiết niệu, đái máu hoặc sỏi đường tiết niệu; các biểu hiện này thường liên quan đến tình trạng tắc nghẽn.

– Biến chứng: Tắc nghẽn niệu quản có thể gây giãn đường niệu phía trên và ứ nước thận phải.

– Vai trò CĐHA:
+ Xác định đường đi bất thường của niệu quản và tương quan với tĩnh mạch chủ dưới, định vị đoạn vòng sau mạch và hỗ trợ phân loại thể giải phẫu.
+ Đánh giá mức độ giãn đường niệu phía trên, nhu mô thận, sỏi và dị tật phối hợp; hỗ trợ nhận định hậu quả tắc nghẽn và lập kế hoạch theo dõi hoặc can thiệp.
+ Khi cần đánh giá mức độ tắc nghẽn có ý nghĩa chức năng hoặc chức năng từng thận, phối hợp thăm dò chức năng thận.

Niệu quản sau tĩnh mạch chủ dưới

  Xray.vn là Website học tập về chuyên ngành Chẩn Đoán Hình Ảnh

  NỘI DUNG WEB
» 422 Bài giảng chẩn đoán hình ảnh
» X-quang / Siêu âm / CT Scan / MRI
» 25.000 Hình ảnh case lâm sàng

  ĐỐI TƯỢNG
» Kỹ thuật viên CĐHA
» Sinh viên Y đa khoa
» Bác sĩ khối lâm sàng
» Bác sĩ chuyên khoa CĐHA

  Nội dung Bài giảng & Case lâm sàng thường xuyên được cập nhật !

  Đăng nhập Tài khoản để xem Nội dung Bài giảng & Case lâm sàng !!!

Đăng nhập tài khoản
   
Thành viên mới ⇒ Đăng ký ↵

* Phân loại:

– Loại 1:
+ Thể thường gặp nhất, chiếm khoảng 90% trường hợp.
+ Niệu quản tạo quai gập rõ dạng chữ S hoặc móc tại mức đốt sống thắt lưng L3.
+ Khoảng 50% trường hợp có ứ nước thận mức độ vừa đến nặng do tắc nghẽn.

– Loại 2:
+ Chiếm khoảng 10% trường hợp; đoạn gần niệu quản đi sau tĩnh mạch chủ dưới và vòng cao gần bể thận.
+ Đường đi gấp khúc thoải hơn loại 1.
+ Có thể không giãn đường niệu hoặc có ứ nước thận mức độ vừa.

II. Chẩn đoán hình ảnh

– Đặc điểm hình ảnh:
+ Mức độ giãn đường niệu phía trên thay đổi, từ không giãn đến ứ nước thận mức độ vừa hoặc nặng; loại 1 thường gây tắc nghẽn rõ hơn, trong khi loại 2 có thể không gây giãn.
+ Dấu hiệu chẩn đoán cốt lõi là thấy niệu quản phải đi ra sau tĩnh mạch chủ dưới rồi vòng quanh mạch để trở lại đường đi xuống chậu. Đoạn vòng có thể gập góc hoặc hẹp; khi gây cản trở, đài bể thận và niệu quản phía trên giãn.
+ Loại 1 tạo quai gập rõ dạng chữ S hoặc móc ở mức đốt sống thắt lưng L3; trên niệu đồ có thể thấy hình chữ J ngược.
+ Loại 2 có đoạn gần niệu quản đi sau tĩnh mạch chủ dưới và đường cong thoải hơn, thường ở mức gần bể thận; có thể tạo hình liềm.

– Đặc điểm hình ảnh siêu âm: Có thể phát hiện giãn đài bể thận, giãn niệu quản đoạn gần, mỏng nhu mô thận hoặc sỏi; thường không đủ để xác định toàn bộ đường đi sau tĩnh mạch chủ dưới.

– Đặc điểm hình ảnh cắt lớp vi tính: Cắt lớp vi tính niệu đồ thể hiện đường đi của niệu quản và tương quan với tĩnh mạch chủ dưới, giúp xác định vị trí vòng sau mạch, phân loại hình thái và đánh giá giãn đường niệu phía trên, sỏi hoặc dị tật phối hợp.

[gallery columns="5" link="file" ids="121702,70199,121700,121701,166716"]

=> Case lâm sàng 1:

[gallery link="file" columns="4" ids="70182,70183,70184,70185,70187,70188,70189,70190"]

=> Case lâm sàng 2:

[gallery link="file" ids="70175,70176,70177,70178,70179,70180"]

=> Case lâm sàng 3:

[gallery link="file" columns="5" ids="70192,70193,70194,70195,70197"]

=> Case lâm sàng 4:

[gallery link="file" ids="98501,98502,98503,98504,98505,98506"]

=> Case lâm sàng 5:

[gallery link="file" columns="2" ids="121691,121692"]

=> Case lâm sàng 6:

[gallery link="file" columns="5" ids="121708,121712,121709,121710,121711"]

=> Case lâm sàng 7:

[gallery link="file" ids="121714,121715,121716"]

III. Tiên lượng & Điều trị

– Tiên lượng:
+ Phụ thuộc mức độ và thời gian tắc nghẽn, cũng như chức năng thận tại thời điểm chẩn đoán.
+ Tắc nghẽn kéo dài có thể gây ứ nước thận tiến triển và tổn thương chức năng thận; phát hiện và giải quyết tắc nghẽn phù hợp giúp hạn chế tổn thương thận lâu dài.
+ Sau phẫu thuật tái tạo giải phẫu và giải phóng tắc nghẽn, kết quả thường thuận lợi; cần theo dõi để phát hiện tắc nghẽn tồn lưu hoặc hẹp miệng nối.

– Điều trị:
+ Trước khi quyết định can thiệp, đánh giá triệu chứng, mức độ giãn đường niệu, giải phẫu đoạn niệu quản bất thường và chức năng tương đối từng thận; khi có giãn, xạ hình thận lợi tiểu giúp xác định tắc nghẽn có ý nghĩa chức năng hay không.
+ Với người bệnh không triệu chứng và không có bằng chứng tắc nghẽn, theo dõi chủ động bằng đánh giá lâm sàng, hình ảnh học và chức năng thận.
+ Cân nhắc phẫu thuật khi có triệu chứng có ý nghĩa, tắc nghẽn được xác nhận hoặc chức năng thận suy giảm.
+ Nguyên tắc phẫu thuật là chuyển đoạn niệu quản bất thường ra trước tĩnh mạch chủ dưới và tái lập lưu thông bằng nối niệu quản–niệu quản hoặc tạo hình bể thận–niệu quản, tùy giải phẫu.
+ Không bắt buộc cắt bỏ đoạn niệu quản sau tĩnh mạch chủ dưới nếu đoạn này còn cấu trúc, nhu động và khẩu kính phù hợp, đồng thời đủ chiều dài để nối; cân nhắc cắt bỏ khi đoạn này hẹp, loạn sản, gập góc đáng kể, nhu động bất thường hoặc dư thừa.
+ Phẫu thuật nội soi ổ bụng hoặc phẫu thuật có hỗ trợ robot là các lựa chọn ít xâm lấn khi có đủ chuyên môn; phẫu thuật mở vẫn có thể được cân nhắc. Cắt và nối lại tĩnh mạch chủ dưới không còn là phương pháp thường dùng do nguy cơ biến chứng.

Tài liệu tham khảo

* New images in the evaluation of the inferior vena cava: state of the art – M. F. P. Pereira, E. C. Raimundo, L. D. P. G. D. Farias
* Congenital anomalies of the inferior vena cava and appropriate interventional radiology – T. Ichikawa, J. Koizumi, M. Iino
* Cross-sectional Imaging of Congenital Anomalies of the Inferior Vena Cava – M. A. A. Vieira, M. Baptista, H. Martelo, M. Matias; Beja/PT
* Circumcaval Ureter: the Paradigm Shift in Diagnosis and Management –  Jaideep M. Ratkal,corresponding, Ravikumar Jadhav and Ritam R. Naique Dessai
* Diagnosis and Treatment of the Circumcaval Ureter – Andrea Salonia *, Carmen Maccagnano, Arianna Lesma

  • Share on Facebook
  • Tweet on Twitter
  • Share on LinkedIn

Xem thêm bài giảng

Hướng Dẫn Đọc Phim XQ Bụng | Bài giảng CĐHA *
Hội Chứng Kẹp Hạt Dẻ | Bài giảng CĐHA *
Nang Niệu Rốn | Bài giảng CĐHA *

Danh mục: Tiết niệu

guest
guest
8 Bình luận
ThS. Nguyễn Long
ThS. Nguyễn Long
Admin
15/11/2026 12:37 sáng

# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 15/11/2026

Trả lời ↵
ThS. Nguyễn Long
ThS. Nguyễn Long
Admin
13/05/2023 11:01 chiều

# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 13/5/2023

Trả lời ↵
ThS. Nguyễn Long
ThS. Nguyễn Long
Admin
09/02/2023 10:02 chiều

# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 9/2/2023

Trả lời ↵
« Trang trước 1 2

Sidebar chính

Thư Viện Ca Lâm Sàng

  • Hô Hấp

    Hô Hấp (450)

  • Sinh Dục

    Sinh Dục (638)

  • Tai Mũi Họng

    Tai Mũi Họng (241)

  • Thần Kinh

    Thần Kinh (885)

  • Tiết Niệu

    Tiết Niệu (357)

  • Tiêu Hóa

    Tiêu Hóa (1445)

  • Tim Mạch

    Tim Mạch (170)

  • Xương Khớp

    Xương Khớp (544)

×

Thống Kê Website

  • » 353 Chủ Đề Chẩn Đoán Hình Ảnh
  • » 14186 Lượt Cập Nhật Bài Viết
  • » 9420 Tài Khoản Đã Đăng Ký
  • » 112 Tài Khoản Đang Truy Cập

© 2014-2026 | HPMU Radiology

HƯỚNG DẪN   ĐĂNG KÝ & GIA HẠN