• Giải Phẫu
  • Xương Khớp
  • Thần Kinh
  • Hô Hấp
  • Tim Mạch
  • Tiêu Hóa
  • Tiết Niệu
  • Sinh Dục

Xray.vn

Chẩn Đoán Hình Ảnh

Đăng ký Đăng nhập
Đăng nhập tài khoản
   
Thành viên mới ⇒ Đăng ký ↵
  • Atlas Netter
    • Atlas Đầu cổ
    • Atlas Lồng ngực
    • Atlas Ổ bụng
    • Atlas Chậu hông
    • Atlas Cột sống
    • Atlas Chi trên
    • Atlas Chi dưới
  • Can Thiệp
  • Siêu Âm
  • Test CĐHA
    • Test Giải phẫu
    • Lý thuyết CĐHA
    • Giải phẫu X-quang
    • Case lâm sàng XQ
    • Case lâm sàng SA
    • Case lâm sàng CT
    • Case lâm sàng MRI
    • Giải trí Xray.vn
  • CASE
  • Đào Tạo
  • Giới Thiệu
  • Liên Hệ
Trang chủ » Tiết niệu » Túi Thừa Bàng Quang | Bài giảng CĐHA *

Túi Thừa Bàng Quang | Bài giảng CĐHA *

15/11/2026 ThS. Nguyễn Long 19 Bình luận  31714

Mục Lục Bài Giảng

  1. I. Đại cương
  2. II. Giải phẫu
    1. * Giải phẫu đại thể
    2. * Giải phẫu CLVT
  3. III. Chẩn đoán siêu âm
  4. IV. Chẩn đoán x-quang
  5. V. Chẩn đoán CLVT
  6. VI. Tiên lượng & Điều trị
  7. Tài liệu tham khảo

I. Đại cương

– Túi thừa bàng quang (Bladder diverticulum) là một túi lồi thông với lòng bàng quang qua cổ túi; thể mắc phải hình thành khi niêm mạc và lớp dưới niêm mạc thoát qua lớp cơ, còn thể bẩm sinh thường liên quan đến khiếm khuyết khu trú của lớp cơ.

– Dịch tễ: Túi thừa mắc phải thường gặp ở người lớn tuổi, đặc biệt ở nam giới; thể bẩm sinh ít gặp hơn.

– Căn nguyên:
+ Bẩm sinh: Do khiếm khuyết khu trú của lớp cơ thành bàng quang.
+ Mắc phải: Thường liên quan đến tắc nghẽn đường ra bàng quang, đặc biệt do tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt hoặc hẹp niệu đạo; rối loạn tống xuất nước tiểu kéo dài cũng có thể góp phần.

– Phân bố: Túi thừa bẩm sinh thường nằm cạnh lỗ niệu quản; túi thừa tại vị trí này được gọi là túi thừa Hutch.

– Cơ chế bệnh sinh: Tắc nghẽn kéo dài làm tăng áp lực trong bàng quang và gắng sức co bóp của cơ detrusor:
+ Niêm mạc và lớp dưới niêm mạc thoát qua các điểm yếu giữa các bó cơ, tạo thành túi thừa mắc phải.
+ Túi thừa thường co bóp và tống xuất nước tiểu kém, dẫn đến nước tiểu tồn lưu.

– Biểu hiện lâm sàng: Nhiều túi thừa không gây triệu chứng; khi có triệu chứng, thường liên quan đến nguyên nhân gây tắc nghẽn hoặc tình trạng ứ đọng nước tiểu:
+ Rối loạn tiểu tiện có thể gồm tiểu khó, tiểu nhiều lần, cảm giác tiểu không hết hoặc tiểu rỉ sau tiểu.
+ Túi thừa lớn có thể làm biến dạng hoặc chèn ép cổ bàng quang, góp phần gây bí tiểu.

– Biến chứng: Nước tiểu ứ đọng trong túi thừa làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn đường tiết niệu tái diễn và hình thành sỏi:
+ Túi thừa cạnh lỗ niệu quản hoặc có niệu quản đổ vào túi thừa có thể gây trào ngược bàng quang-niệu quản hoặc cản trở đoạn niệu quản tận, dẫn đến giãn niệu quản và đài-bể thận.
+ Hiếm gặp, u biểu mô đường niệu có thể phát sinh trong túi thừa.

– Vai trò CĐHA: Giúp xác định vị trí, kích thước, cổ túi và các thành phần trong túi thừa; đồng thời đánh giá tắc nghẽn đường ra bàng quang và ảnh hưởng lên đường tiết niệu trên.

Túi thừa bàng quang

  Xray.vn là Website học tập về chuyên ngành Chẩn Đoán Hình Ảnh

  NỘI DUNG WEB
» 422 Bài giảng chẩn đoán hình ảnh
» X-quang / Siêu âm / CT Scan / MRI
» 25.000 Hình ảnh case lâm sàng

  ĐỐI TƯỢNG
» Kỹ thuật viên CĐHA
» Sinh viên Y đa khoa
» Bác sĩ khối lâm sàng
» Bác sĩ chuyên khoa CĐHA

  Nội dung Bài giảng & Case lâm sàng thường xuyên được cập nhật !

  Đăng nhập Tài khoản để xem Nội dung Bài giảng & Case lâm sàng !!!

Đăng nhập tài khoản
   
Thành viên mới ⇒ Đăng ký ↵

II. Giải phẫu

* Giải phẫu đại thể

– Vị trí và dung tích: Bàng quang là tạng rỗng nằm dưới phúc mạc, có chức năng chứa và tống xuất nước tiểu. Dung tích chứa ở người lớn thường khoảng 300–500 mL, thay đổi theo tuổi và mức độ căng. Khi rỗng, bàng quang nằm trong tiểu khung, sau xương mu và trên hoành chậu; ở nam nằm trước trực tràng, ở nữ nằm trước âm đạo và dưới tử cung. Khi căng, vòm bàng quang vượt lên trên khớp mu vào ổ bụng dưới. Ở trẻ nhỏ, bàng quang nằm cao hơn và hạ dần xuống tiểu khung khi trẻ lớn lên.

– Hình thể: Khi rỗng, bàng quang gần dạng tứ diện, gồm đỉnh, đáy (mặt sau), mặt trên và hai mặt dưới-bên:
+ Mặt trên lồi khi bàng quang căng, lõm khi bàng quang rỗng và được phúc mạc phủ.
+ Hai mặt dưới-bên tiếp giáp với các cấu trúc của thành chậu và hoành chậu.
+ Mặt đáy hướng ra sau, liên quan với túi tinh và bóng ống dẫn tinh ở nam, với thành trước âm đạo ở nữ; trực tràng nằm phía sau bàng quang ở nam.
+ Đỉnh bàng quang hướng ra trước và tiếp nối với dây chằng rốn giữa, di tích của ống niệu rốn, chạy đến rốn.

– Phúc mạc: Phúc mạc phủ mặt trên bàng quang rồi phản chiếu lên thành bụng trước; phía sau, phúc mạc phản chiếu lên tử cung ở nữ, tạo túi cùng bàng quang-tử cung, và lên trực tràng ở nam, tạo túi cùng trực tràng-bàng quang.

– Thành bàng quang: Gồm niêm mạc, lớp dưới niêm mạc, lớp cơ và lớp ngoài:
+ Niêm mạc gồm biểu mô chuyển tiếp và lớp đệm bên dưới.
+ Lớp dưới niêm mạc không tách biệt rõ, đặc biệt ở vùng tam giác bàng quang.
+ Lớp cơ detrusor gồm các bó cơ trơn đan xen; thường được mô tả thành lớp dọc trong, lớp vòng giữa và lớp dọc ngoài, nhưng các lớp không phân định rõ.
+ Lớp ngoài là thanh mạc ở vùng được phúc mạc phủ và áo ngoài bằng mô liên kết ở các vùng còn lại.

[gallery link="file" ids="32281,32282,154113"]

* Giải phẫu CLVT

– Đặc điểm hình ảnh cắt lớp vi tính:
+ Trên mặt phẳng ngang, bàng quang nằm giữa tiểu khung, ngay sau khớp mu và phần lớn nằm ngoài phúc mạc; khi căng, vòm bàng quang vượt lên trên khớp mu vào ổ bụng dưới.
+ Mặt phẳng đứng dọc và mặt phẳng trán giúp nhận định tương quan trước-sau, từ vòm đến đáy bàng quang, cũng như các túi cùng phúc mạc.

– Các khoang vùng chậu:
+ Các khoang phúc mạc gồm hố trên bàng quang; ở nữ có túi cùng bàng quang-tử cung và túi cùng trực tràng-tử cung (túi cùng Douglas), còn ở nam có túi cùng trực tràng-bàng quang.
+ Các khoang ngoài phúc mạc gồm khoang trước bàng quang (khoang Retzius), khoang quanh bàng quang, khoang trước xương cùng, khoang quanh trực tràng và hố ngồi-trực tràng.
+ Phân biệt khoang phúc mạc với khoang ngoài phúc mạc giúp định khu dịch hoặc tổn thương lan trong tiểu khung.

– Tương quan theo giới:
+ Ở nữ, bàng quang nằm trước tử cung và âm đạo; túi cùng bàng quang-tử cung nằm phía trước tử cung, còn túi cùng Douglas nằm giữa tử cung và trực tràng.
+ Ở nam, tuyến tiền liệt nằm dưới cổ bàng quang; túi tinh nằm phía sau đáy bàng quang, trước trực tràng.

[gallery link="file" ids="74252,74246,74247,74248,74249,74250"]

III. Chẩn đoán siêu âm

– Đặc điểm hình ảnh siêu âm: Túi thừa là túi lồi chứa dịch ra ngoài bờ bàng quang, kích thước từ nhỏ đến rất lớn và thông với lòng bàng quang qua cổ túi:
+ Khi chỉ chứa nước tiểu, lòng túi thường trống âm.
+ Khảo sát nhiều mặt phẳng giúp nhận diện cổ túi; cổ túi rộng thường làm đường thông dễ quan sát hơn, nhưng không thấy đường thông trên một mặt cắt không loại trừ túi thừa.
+ Kích thước túi có thể thay đổi theo độ căng bàng quang; sau tiểu, túi có thể còn nước tiểu tồn lưu do tống xuất kém.

[gallery link="file" columns="5" ids="178464,16456,16457,16458,16459,16460,16461,152388,152389,172690"]

=> Case lâm sàng 1:

[gallery link="file" columns="4" ids="58275,58276,58277,58278"]

=> Case lâm sàng 2:

[gallery link="file" columns="4" ids="101722,101723,101724,101725"]

– Khi cổ túi thừa hẹp, có thể ấn nhẹ đầu dò trên vùng túi và dùng siêu âm Doppler màu để quan sát dòng nước tiểu qua cổ túi; thấy dòng chảy giúp xác nhận sự thông thương, nhưng không thấy dòng chảy không loại trừ túi thừa.

[gallery link="file" columns="4" ids="118205,118880,119008,119009,119010,119011,178467"]

=> Case lâm sàng 1:

[playlist type="video" ids="87613"]

– Sỏi và khối u trong túi thừa có các dấu hiệu gợi ý khác nhau:
+ Sỏi thường là ổ tăng âm có bóng cản phía sau; di động theo tư thế hỗ trợ nhận diện sỏi.
+ Khối u có thể biểu hiện là khối mô đặc bám thành, không di động theo tư thế và đôi khi có tín hiệu mạch trên siêu âm Doppler màu.

[gallery link="file" ids="161459,167905,161460"]

=> Case lâm sàng 1:

[gallery link="file" columns="5" ids="58304,58302,58303,58306,58305"]

=> Case lâm sàng 2:

[gallery link="file" ids="161462,161463,161464"]

– Có thể gặp một hoặc nhiều túi thừa ở các vị trí khác nhau quanh bàng quang; cần khảo sát toàn bộ bàng quang một cách hệ thống:
+ Quét thành bàng quang theo mặt phẳng ngang và dọc, xoay đầu dò quanh toàn bộ bờ bàng quang; khảo sát khi bàng quang căng phù hợp giúp phát hiện các túi nhỏ.
+ Với từng túi, ghi riêng vị trí, kích thước theo ba trục và đặc điểm cổ túi; khảo sát trước và sau tiểu để đánh giá thay đổi kích thước và nước tiểu tồn lưu.
+ Nhiều túi thừa, nhất là khi kèm thành bàng quang dày bè, gợi ý tăng áp lực bàng quang kéo dài và cần tìm nguyên nhân tắc nghẽn đường ra.

=> Case lâm sàng 1:

[gallery link="file" columns="4" ids="16462,16463,16464,16465"]

=> Case lâm sàng 2:

[gallery link="file" columns="5" ids="58280,58281,58282,58283,58284"]

=> Case lâm sàng 3:

[gallery link="file" columns="4" ids="58287,58285,58286,58288"]

IV. Chẩn đoán x-quang

– Đặc điểm hình ảnh X-quang: Sỏi và túi thừa được đánh giá trên phim không chuẩn bị và phim có thuốc cản quang:
+ Trên phim hệ tiết niệu không chuẩn bị, sỏi cản quang có thể thấy như một ổ cản quang chiếu lên vùng bàng quang.
+ Trên chụp niệu đồ tĩnh mạch ở thì bài tiết hoặc chụp bàng quang ngược dòng, thuốc cản quang đi qua cổ túi, làm hiện hình túi lồi ra ngoài bờ bàng quang và liên tục với lòng bàng quang; túi thường có bờ nhẵn, đều, ranh giới rõ.
+ Sỏi nằm trong túi đã được thuốc cản quang làm đầy hiện thành khuyết thuốc hoặc ổ cản quang trong lòng túi, giúp định vị sỏi.
+ Khi hình túi chồng lên bàng quang hoặc các cấu trúc vùng chậu, phim chếch có thể giúp tách riêng túi thừa và đánh giá cổ túi.

[gallery link="file" columns="4" ids="16472,16474,16473,16484"]

=> Case lâm sàng 1:

[gallery link="file" columns="4" ids="70146,70147,70148,70149"]

=> Case lâm sàng 2:

[gallery link="file" columns="5" ids="53191,53192,53193,53194,53195"]

– Túi thừa Hutch là túi thừa cạnh lỗ niệu quản, thường ở thành sau-bên bàng quang:
+ Trên chụp bàng quang có thuốc cản quang, túi được thuốc làm đầy qua cổ và hiện thành túi lồi thông với bàng quang, nằm sát lỗ niệu quản.
+ Khi lỗ niệu quản đổ vào túi hoặc sát cổ túi, đoạn niệu quản trong thành bàng quang có thể mất nâng đỡ và suy giảm cơ chế chống trào ngược.
+ Trào ngược bàng quang-niệu quản có thể đi kèm; chẩn đoán trên phim khi thấy thuốc cản quang đi ngược từ bàng quang lên niệu quản, cần ghi nhận bên và mức lan.

[gallery link="file" columns="5" ids="118933,118982,118981,118983,118984,118841,118985,118954,118980,16485"]

=> Case lâm sàng 1:

[gallery link="file" columns="4" ids="167531,167532,167533,167534"]

=> Case lâm sàng 2:

[gallery columns="5" link="file" ids="171210,171206,171207,171208,171209"]

– Dấu hiệu Mickey Mouse là hình ảnh hai túi thừa Hutch cạnh lỗ niệu quản, được thuốc cản quang làm đầy trên chụp bàng quang-niệu đạo khi tiểu:
+ Hai túi lồi hai bên tạo hình hai “tai”, còn bóng bàng quang ở giữa tạo hình phần đầu.
+ Dấu hiệu gợi ý túi thừa Hutch hai bên; không tự xác định có trào ngược bàng quang-niệu quản.

[gallery link="file" ids="119016,119015,119019"]

– Trên phim sau tiểu, thuốc cản quang có thể còn đọng trong túi thừa dù phần lòng bàng quang chính đã vơi:
+ Hình ảnh này phản ánh sự tống xuất thuốc chậm hoặc không hoàn toàn qua cổ túi, phù hợp với tình trạng ứ đọng trong túi thừa.
+ Đối chiếu phim trước và sau tiểu giúp xác định ổ thuốc tồn lưu khu trú trong túi thừa đã thấy thông với bàng quang.

V. Chẩn đoán CLVT

– Đặc điểm hình ảnh cắt lớp vi tính: Khi bàng quang căng phù hợp, túi thừa thường thấy như cấu trúc chứa dịch lồi khỏi bờ bàng quang và thông với lòng bàng quang qua cổ túi:
+ Tái tạo đa mặt phẳng giúp xác định cổ túi, vị trí, kích thước và tương quan với niệu quản, cơ quan lân cận.
+ Thì bài tiết có thể làm thuốc cản quang theo nước tiểu lấp bàng quang rồi vào túi thừa, giúp chứng minh sự thông thương khi cổ túi chưa rõ; không bắt buộc trong mọi khảo sát.
+ Với túi thừa ở vòm bàng quang khó đánh giá trên khảo sát thường quy, có thể cân nhắc chụp bổ sung tư thế nằm sấp; đây không phải tư thế bắt buộc.
+ Sỏi biểu hiện thành ổ tăng đậm độ trên hình ảnh không tiêm thuốc; khi túi được thuốc cản quang làm đầy, sỏi có thể hiện thành khuyết thuốc.
+ Khối u có thể biểu hiện thành nốt mô mềm bám thành, dày thành khu trú hoặc ngấm thuốc bất thường; cắt lớp vi tính giúp đánh giá vị trí và lan rộng quanh bàng quang nhưng không xác định được bản chất mô học.

– Cạm bẫy: Hình nang cạnh bàng quang chưa đủ để chẩn đoán túi thừa nếu chưa thấy cổ thông; cổ hẹp, bàng quang ít căng hoặc thuốc chưa bài tiết vào bàng quang có thể làm đường thông khó nhận diện.

[gallery link="file" ids="16477,16478,16479,16480,16481,16482"]

=> Case lâm sàng 1:

[gallery link="file" columns="5" ids="44563,44567,44566,44565,44564"]

=> Case lâm sàng 2:

[gallery link="file" columns="5" ids="88767,88768,88769,88770,88771"]

=> Case lâm sàng 3:

[gallery link="file" columns="5" ids="118956,118957,118958,118959,118960"]

=> Case lâm sàng 4:

[gallery link="file" ids="118964,118965,118966"]

VI. Tiên lượng & Điều trị

– Tiên lượng: Phụ thuộc nguyên nhân nền, kích thước và cổ túi, khả năng tống xuất nước tiểu, chức năng bàng quang và các biến chứng:
+ Túi thừa nhỏ, không triệu chứng và không gây ứ đọng thường có thể theo dõi; túi lớn hoặc dẫn lưu kém làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn tái diễn, sỏi, bí tiểu và ảnh hưởng đường tiết niệu trên.
+ Điều trị tắc nghẽn có thể cải thiện triệu chứng và lượng nước tiểu tồn lưu, nhưng túi thừa có thể vẫn còn; cần đánh giá lại chức năng tống xuất và biến chứng.

– Điều trị: Lựa chọn theo triệu chứng, nguyên nhân, mức độ ứ đọng và biến chứng:
+ Túi thừa nhỏ, không triệu chứng, không có trào ngược hay biến chứng có thể được theo dõi, không cần cắt bỏ thường quy.
+ Với túi thừa mắc phải do tắc nghẽn đường ra bàng quang, xử trí nguyên nhân nền; điều trị nội khoa hoặc phẫu thuật giải phóng tắc nghẽn được chọn theo triệu chứng, giải phẫu và biến chứng. Thuốc chẹn thụ thể α1-adrenergic hoặc thuốc ức chế 5α-reductase có thể dùng khi phù hợp để điều trị triệu chứng do tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt, nhưng không làm mất túi thừa.
+ Theo hướng dẫn EAU 2026 về triệu chứng đường tiểu dưới ở nam, túi thừa bàng quang là một trong các biến chứng có thể chỉ định phẫu thuật giải phóng tắc nghẽn; điều này không đồng nghĩa mọi túi thừa đều cần cắt bỏ.
+ Cân nhắc cắt túi thừa khi còn triệu chứng hoặc ứ đọng đáng kể sau xử trí nguyên nhân nền, nhiễm khuẩn tái diễn, sỏi, bí tiểu, ảnh hưởng đường tiết niệu trên hoặc nghi ngờ u trong túi.
+ Có thể cắt túi thừa qua đường mở, nội soi ổ bụng hoặc phẫu thuật có hỗ trợ robot; can thiệp nội soi qua niệu đạo nhằm cải thiện dẫn lưu được cân nhắc ở trường hợp chọn lọc. Chưa có bằng chứng chất lượng cao xác định một phương pháp ưu việt cho mọi trường hợp.
+ Với túi thừa Hutch có trào ngược hoặc bất thường đoạn niệu quản tận, khi đã có chỉ định phẫu thuật có thể phối hợp tái cắm niệu quản tùy giải phẫu và mức độ tổn thương.
+ Ở trẻ em có túi thừa bẩm sinh, quyết định theo dõi hay phẫu thuật cần cá thể hóa theo triệu chứng, nhiễm khuẩn, trào ngược, tắc nghẽn và ảnh hưởng chức năng thận.

Tài liệu tham khảo

* Anomalies of the Distal Ureter, Bladder, and Urethra in Children: Embryologic, Radiologic, and Pathologic Features – Teresa Berrocal, MD, PhD, Pedro López-Pereira, MD
* 
Inflammatory and Nonneoplastic Bladder Masses: Radiologic-Pathologic Correlation – Jade J. Wong-You–Cheong, MD, Paula J. Woodward, MD
*
Intra-diverticular bladder cancer: CT imaging features and their association with clinical outcomes – Pier Luigi Di Paolo, MD,Hebert Alberto Vargas, MD
* Diagnostic Imaging Genitourinary – Mitchell Tublin
* Now you see it, now you don’t : the Hutch diverticulum – A. Charsoula, D. Katsiba, C. NALMPANTIDOU, A. Papadimitriou, C. Kaitartzis, I. Torounidis, D. Rafailidis, M. Arvaniti; Thessaloniki/GR

  • Share on Facebook
  • Tweet on Twitter
  • Share on LinkedIn

Xem thêm bài giảng

Hướng Dẫn Đọc Phim XQ Bụng | Bài giảng CĐHA *
Hội Chứng Kẹp Hạt Dẻ | Bài giảng CĐHA *
Nang Niệu Rốn | Bài giảng CĐHA

Danh mục: Tiết niệu

guest
guest
19 Bình luận
ThS. Nguyễn Long
ThS. Nguyễn Long
Admin
15/11/2026 7:06 chiều

# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 15/11/2026

Trả lời ↵
ThS. Nguyễn Long
ThS. Nguyễn Long
Admin
29/11/2024 11:37 chiều

# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 29/12/2024

Trả lời ↵
ThS. Nguyễn Long
ThS. Nguyễn Long
Admin
12/12/2023 9:17 chiều

# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 12/12/2023

Trả lời ↵
« Trang trước 1 2 3 4

Sidebar chính

Thư Viện Ca Lâm Sàng

  • Hô Hấp

    Hô Hấp (450)

  • Sinh Dục

    Sinh Dục (638)

  • Tai Mũi Họng

    Tai Mũi Họng (241)

  • Thần Kinh

    Thần Kinh (885)

  • Tiết Niệu

    Tiết Niệu (357)

  • Tiêu Hóa

    Tiêu Hóa (1445)

  • Tim Mạch

    Tim Mạch (170)

  • Xương Khớp

    Xương Khớp (544)

×

Thống Kê Website

  • » 353 Chủ Đề Chẩn Đoán Hình Ảnh
  • » 14165 Lượt Cập Nhật Bài Viết
  • » 9416 Tài Khoản Đã Đăng Ký
  • » 1111 Tài Khoản Đang Truy Cập

© 2014-2026 | HPMU Radiology

HƯỚNG DẪN   ĐĂNG KÝ & GIA HẠN