I. Đại cương
– Vôi hóa màng ngoài tim (Pericardial Calcification) là tình trạng lắng đọng calci trong màng ngoài tim.
– Dịch tễ: Đây là phát hiện không thường gặp; số trường hợp phát hiện tình cờ có thể tăng cùng với việc sử dụng rộng rãi CT tim, nhất là trong khảo sát bệnh động mạch vành.
– Căn nguyên:
+ Nhiều trường hợp không xác định được căn nguyên; viêm do virus có thể là tiền sử liên quan, nhưng khó quy kết quan hệ nhân quả cho từng trường hợp.
+ Lao là căn nguyên cần lưu ý tại vùng lưu hành.
+ Các nguyên nhân khác gồm chấn thương, nhất là khi có xuất huyết màng tim; phẫu thuật tim; xạ trị; bệnh mô liên kết; và khối u ác tính trung thất xâm lấn màng ngoài tim.
– Cơ chế bệnh sinh: Viêm kéo dài gây xơ hóa và tạo sẹo, tạo nền cho lắng đọng calci; các ổ vôi hóa có thể phân bố không đồng đều.
– Biểu hiện lâm sàng:
+ Vôi hóa đơn thuần thường không gây triệu chứng; triệu chứng chủ yếu do bệnh đi kèm, đặc biệt là viêm màng ngoài tim co thắt.
+ Viêm màng ngoài tim co thắt thường khởi phát âm ỉ, có thể xuất hiện từ vài tuần đến hàng chục năm sau viêm màng ngoài tim hoặc chấn thương ngực.
+ Biểu hiện thường gặp của suy tim phải hoặc cung lượng tim thấp gồm gan to, cổ trướng, phù hai chân, khó thở khi gắng sức hoặc khi nằm và mệt mỏi.
– Vai trò CĐHA:
+ CĐHA giúp phát hiện vôi hóa và xác định vị trí, phạm vi tổn thương.
+ Vôi hóa không đồng nghĩa với viêm màng ngoài tim co thắt; cần phối hợp dấu hiệu hình ảnh với đánh giá chức năng và huyết động.
+ Không thấy vôi hóa không loại trừ viêm màng ngoài tim co thắt.
Tài liệu tham khảo
* The radiographic distinction between pericardial and myocardial calcifications – JH MacGregor, JT Chen, C Chiles
* Cardiac and pericardial calcifications on chest radiographs – E.C. Ferguson E.A. Berkowitz
* Imaging in Constrictive Pericarditis – V. Pineda, S. Roche, H. Cuellar Calabria, J. Rodriguez-Palomares, J. Andreu, R. Dominguez Oronoz; Barcelona/ES
* Imaging of Pericardial Diseases – Kristopher W Cummings
* CT and MR imaging of pericardial disease – Zhen J Wang
* Comprehensive review of pericardial diseases using different imaging modalities – Shaimaa A Fadl
* Tuberculous pericardial effusion: features, tamponade, and computed tomography – George Cherian
* The pericardium: A Cinderella of cardiothoracic pathology – N. Anca, C. Lydell, R. Almohaisen, T. Elliot
* Imaging of cardiac tamponade: how to identify this life-threatening condition – F. Mendoza Ferradas, D. P. Martín Antonio, I. Soriano Aguadero
* Advanced imaging techniques in the diagnosis of acquired pericardial disease: Cardio-CT and Cardio-MR – M. C. Gutierrez Ramirez
* Constrictive pericarditis: Morphological, functional and haemodynamic evaluation – B. Graça, P. Donato, M. Ferreira, F. Caseiro Alves; Coimbra/PT
* Incidental findings of pericardial calcification – Tin Nguyen, Charles Phillips, and Assad Movahed
* Pericardial Calcification – Nauman Khalid; Sarah A. Ahmad; Evan Shlofmitz




# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 25/10/2023