I. Đại cương
– Định nghĩa:
+ Viêm mủ màng phổi (pleural empyema) là tình trạng có mủ đại thể trong khoang màng phổi.
+ Nhiễm trùng màng phổi (pleural infection) là khái niệm rộng hơn; dịch màng phổi nhiễm khuẩn nhưng chưa có mủ đại thể không đồng nghĩa với viêm mủ màng phổi.
– Đối tượng hay gặp và yếu tố nguy cơ:
+ Bệnh gặp ở mọi lứa tuổi; ở người lớn, nguy cơ tăng theo tuổi và khi có bệnh nền.
+ Các yếu tố liên quan gồm đái tháo đường, bệnh tim phổi mạn tính, suy dinh dưỡng, nghiện rượu và suy giảm miễn dịch.
+ Trong các đoàn hệ người lớn bị nhiễm trùng màng phổi, tử vong khoảng 10% trong 30 ngày và 20% trong 1 năm; tỷ lệ có thể cao hơn ở người cao tuổi hoặc suy giảm miễn dịch.
– Tác nhân gây bệnh và đường lan đến màng phổi:
+ Tác nhân đa dạng, thường gồm các liên cầu khuẩn như phế cầu, tụ cầu vàng và vi khuẩn kỵ khí; có thể gặp nhiễm đa vi khuẩn hoặc vi khuẩn Gram âm, tùy bối cảnh mắc bệnh và dịch tễ địa phương.
+ Lao và nấm ít gặp hơn trong nhiễm trùng mủ, nhưng cần cân nhắc theo dịch tễ và tình trạng miễn dịch.
+ Đường lan thường gặp là lan kề từ viêm phổi hoặc tổn thương phổi hoại tử; ổ áp xe dưới hoành hoặc gan cũng có thể lan đến khoang màng phổi.
+ Nhiễm khuẩn có thể vào khoang màng phổi trực tiếp sau phẫu thuật, chấn thương hoặc can thiệp màng phổi; lan theo đường máu ít gặp.
+ Khoảng một phần ba số ca nhiễm trùng màng phổi ở người lớn không có viêm phổi thấy trên hình ảnh; không nên mặc định các trường hợp này lan theo đường máu.
– Phân loại giai đoạn:
+ Giai đoạn xuất tiết: dịch thường loãng, tự do trong khoang màng phổi, chưa hình thành vách.
+ Giai đoạn fibrin-mủ: vi khuẩn xâm nhập, bạch cầu và fibrin tăng, hình thành vách và các ổ dịch khu trú; dịch có thể đục hoặc thành mủ.
+ Giai đoạn tổ chức hóa: nguyên bào sợi và collagen tạo lớp xơ bao quanh khoang màng phổi, gây dày dính màng phổi và hạn chế phổi nở.
+ Các giai đoạn có thể chồng lấp; không phải trường hợp nào cũng tiến triển tuần tự qua đủ cả ba giai đoạn.
– Diễn biến tự nhiên từ tràn dịch tự do đến khu trú:
+ Dịch ban đầu có thể tự do, sau đó phân ngăn do lắng đọng fibrin và hình thành vách; diễn tiến thay đổi giữa các người bệnh.
+ Ổ dịch khu trú thường có dạng thấu kính với hai mặt lồi, hình thái thay đổi theo vị trí và khoang màng phổi, không nhất thiết có dạng tròn.
+ Khí trong khoang màng phổi có thể do rò phế quản-màng phổi, vi khuẩn sinh khí hoặc can thiệp; riêng dấu hiệu này không xác định được nguyên nhân.
Tài liệu tham khảo
* Differentiating lung abscess and empyema: radiography and computed tomography –











# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 15/10/2026
# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 6/10/2026
# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 21/12/2023