I. Đại cương
– Viêm bàng quang (Cystitis) là tình trạng viêm của thành bàng quang, có thể diễn tiến cấp tính hoặc mạn tính do tác nhân nhiễm trùng hoặc không nhiễm trùng.
– Dịch tễ: Bệnh gặp phổ biến ở nữ giới do đặc điểm giải phẫu niệu đạo ngắn và gần vùng hậu môn – sinh dục, với tỷ lệ mắc ước tính khoảng nữ/nam = 9/1 ở nhóm viêm bàng quang cấp nhiễm khuẩn điển hình.
– Căn nguyên: Chia thành hai nhóm chính là nguyên nhân nhiễm trùng và không nhiễm trùng:
+ Nguyên nhân nhiễm trùng thường gặp nhất là vi khuẩn đường ruột đi ngược dòng như E. coli và Klebsiella, ngoài ra có thể do virus (thường gặp ở trẻ em) hoặc vi khuẩn lao (thứ phát sau lao đường tiết niệu trên).
+ Nguyên nhân không nhiễm trùng bao gồm tổn thương do hóa chất hoặc thuốc (như cyclophosphamide), bức xạ vùng tiểu khung, dị ứng (viêm bàng quang tăng bạch cầu ái toan), hoặc kích thích cơ học (sỏi, ống thông tiểu, dị vật).
– Cơ chế bệnh sinh: Các tác nhân gây bệnh xâm nhập và phá hủy hàng rào biểu mô chuyển tiếp, kích hoạt phản ứng viêm sung huyết và phù nề lớp dưới niêm mạc tạo nên hình ảnh dày thành bàng quang; nếu quá trình viêm kéo dài mạn tính sẽ dẫn đến lắng đọng collagen, xơ hóa thành cơ và làm giảm độ giãn nở bàng quang.
– Biểu hiện lâm sàng: Hội chứng kích thích bàng quang nổi bật với các triệu chứng đường tiểu dưới và thay đổi xét nghiệm nước tiểu:
+ Triệu chứng cơ năng điển hình gồm tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu gấp, đau tức vùng hạ vị, có thể kèm tiểu máu hoặc tiểu mủ cuối bãi.
+ Xét nghiệm nước tiểu thường ghi nhận bạch cầu niệu, hồng cầu niệu và vi khuẩn niệu trong các trường hợp nhiễm khuẩn.
– Phân bố: Tổn thương có thể lan tỏa toàn bộ bàng quang hoặc khu trú tùy theo cơ chế và căn nguyên gây bệnh:
+ Dày thành lan tỏa thường gặp trong viêm bàng quang nhiễm khuẩn cấp hoặc viêm bàng quang do bức xạ (thường xuất hiện muộn sau 6 tháng điều trị tia xạ vùng tiểu khung).
+ Dày thành khu trú hoặc bất đối xứng thường gặp trong viêm do kích thích cơ học tại vùng tiếp xúc, viêm bàng quang do virus ở trẻ em (thành dày nhiều, không đều dạng nhú nhỏ dễ nhầm với u) hoặc viêm bàng quang do lao (thành dày không đều kèm xơ hóa co rút làm biến dạng bàng quang).
– Biến chứng: Viêm bàng quang mạn tính (đặc biệt do lao hoặc bức xạ) gây xơ hóa thành bàng quang, làm giảm dung tích chứa, tăng áp lực trong lòng bàng quang và dẫn đến trào ngược bàng quang – niệu quản.
– Vai trò CĐHA: Siêu âm và cắt lớp vi tính đóng vai trò đánh giá mức độ và phân bố dày thành bàng quang, phát hiện các yếu tố thuận lợi hoặc căn nguyên phối hợp (sỏi, túi thừa, dị vật), theo dõi biến chứng đường tiết niệu trên và loại trừ tổn thương ác tính giả viêm.
Tài liệu tham khảo
* Inflammatory and Nonneoplastic Bladder Masses: Radiologic-Pathologic Correlation – Jade J. Wong-You–Cheong, MD, Paula J. Woodward, MD, Maria A. Manning, MD
* Look at what popped up! – L. F. S. B. Torres, D. A. G. Torres, A. Cardoso, Z. Seabra; Lisbon/PT
* Urinary bladder goes to ER: a comprehensive and schematic approach to its anatomy and pathologies – M. Gonzalo Carballés, J. M. Escudero Fernandez, E. Castellà Fierro
* Imaging findings of hemorrhagic cystitis in pediatric oncology patients – M B McCarville, F A Hoffer, J R Gingrich, J J Jenkins 3rd
* Diagnostic Imaging Genitourinary – Mitchell Tublin
* Clinical and radiological character of eosinophilic cystitis – Gang Li, Bing Ca, Hualin Song





# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 1/4/2021
# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 3/1/2021
# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 1/2/2020
# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 16/1/2020
Rất hay ạ, em cảm ơn