• Giải Phẫu
  • Xương Khớp
  • Thần Kinh
  • Hô Hấp
  • Tim Mạch
  • Tiêu Hóa
  • Tiết Niệu
  • Sinh Dục

Xray.vn

Chẩn Đoán Hình Ảnh

Đăng ký Đăng nhập
Đăng nhập tài khoản
   
Thành viên mới ⇒ Đăng ký ↵
  • Atlas Netter
    • Atlas Đầu cổ
    • Atlas Lồng ngực
    • Atlas Ổ bụng
    • Atlas Chậu hông
    • Atlas Cột sống
    • Atlas Chi trên
    • Atlas Chi dưới
  • Can Thiệp
  • Siêu Âm
  • Test CĐHA
    • Test Giải phẫu
    • Lý thuyết CĐHA
    • Giải phẫu X-quang
    • Case lâm sàng XQ
    • Case lâm sàng SA
    • Case lâm sàng CT
    • Case lâm sàng MRI
    • Giải trí Xray.vn
  • CASE
  • Đào Tạo
  • Giới Thiệu
  • Liên Hệ
Trang chủ » Tiết niệu » Sỏi Niệu Đạo | Bài giảng CĐHA *

Sỏi Niệu Đạo | Bài giảng CĐHA *

14/11/2026 ThS. Nguyễn Long 7 Bình luận  31241

Mục Lục Bài Giảng

  1. I. Đại cương
  2. II. Giải phẫu
  3. III. Chẩn đoán siêu âm
  4. IV. Chẩn đoán x-quang
  5. V. Tiên lượng & Điều trị
  6. Tài liệu tham khảo

I. Đại cương

– Sỏi niệu đạo (urethral calculi) là sỏi nằm trong lòng niệu đạo, hình thành tại chỗ hoặc di chuyển từ bàng quang hay đường tiết niệu trên; khi mắc kẹt, sỏi có thể gây tắc nghẽn một phần hoặc hoàn toàn, cản trở dòng tiểu.

– Dịch tễ:
+ Sỏi niệu đạo hiếm, chiếm dưới 1% sỏi đường tiết niệu.
+ Trong tổng quan 95 ca được công bố giai đoạn 2000–2019, 78/95 ca (82,1%) là nam; ở nữ, 13/17 ca (76,5%) có sỏi liên quan túi thừa niệu đạo.

– Căn nguyên:
+ Sỏi thứ phát có thể di chuyển từ bàng quang hoặc đường tiết niệu trên; sỏi hình thành tại chỗ thường nằm trong túi thừa hoặc phía trên vị trí tắc nghẽn.
+ Trong 95 ca công bố, bất thường niệu đạo đi kèm được ghi nhận ở 53,7%, thường là túi thừa (33,7%) hoặc hẹp niệu đạo (13,7%); tiền sử phẫu thuật niệu đạo và nhiễm khuẩn tái diễn cũng được ghi nhận.
+ Hẹp lỗ niệu đạo ngoài, kể cả tình trạng liên quan viêm dính hoặc hẹp bao quy đầu, có thể góp phần gây ứ đọng nước tiểu.

– Vị trí: sỏi ở niệu đạo dương vật hoặc niệu đạo hành chiếm 53,8%, niệu đạo sau 28,2%, hố thuyền 10,3% và đồng thời ở niệu đạo trước–sau 7,7%.

– Cơ chế bệnh sinh: Ứ đọng nước tiểu do tắc nghẽn hoặc túi thừa, có thể kèm nhiễm khuẩn, thuận lợi cho hình thành sỏi tại chỗ; sỏi mắc trong lòng niệu đạo có thể gây tắc và giãn đoạn phía trên, trong khi sỏi nằm trong túi thừa không nhất thiết gây giãn lòng niệu đạo chính.

– Biểu hiện lâm sàng:
+ Triệu chứng đường tiểu dưới gồm đái buốt, đái khó, tia tiểu yếu hoặc ngắt quãng; có thể kèm tiểu máu, đôi khi vào cuối bãi.
+ Đau có thể ở dương vật, lan tới quy đầu hoặc tầng sinh môn; đau hạ vị có thể xuất hiện khi bí tiểu.
+ Tắc nghẽn cấp có thể gây bí tiểu hoàn toàn, đôi khi người bệnh chỉ tiểu nhỏ giọt.
+ Sỏi trong túi thừa niệu đạo có biểu hiện thay đổi, có thể kín đáo hoặc gây rối loạn tiểu tiện, đau hay nhiễm khuẩn tái diễn.
– Khám: Có thể sờ thấy khối hoặc sỏi dọc niệu đạo, nhất là ở niệu đạo trước.

– Biến chứng: Tắc nghẽn kéo dài có thể gây bí tiểu, tổn thương niệu đạo, dò niệu đạo–da hoặc suy thận sau thận.

– Vai trò CĐHA: Giúp phát hiện, định vị sỏi; đánh giá tắc nghẽn, bất thường niệu đạo đi kèm và sỏi ở bàng quang hoặc đường tiết niệu trên.

Sỏi niệu đạo

  Xray.vn là Website học tập về chuyên ngành Chẩn Đoán Hình Ảnh

  NỘI DUNG WEB
» 422 Bài giảng chẩn đoán hình ảnh
» X-quang / Siêu âm / CT Scan / MRI
» 25.000 Hình ảnh case lâm sàng

  ĐỐI TƯỢNG
» Kỹ thuật viên CĐHA
» Sinh viên Y đa khoa
» Bác sĩ khối lâm sàng
» Bác sĩ chuyên khoa CĐHA

  Nội dung Bài giảng & Case lâm sàng thường xuyên được cập nhật !

  Đăng nhập Tài khoản để xem Nội dung Bài giảng & Case lâm sàng !!!

Đăng nhập tài khoản
   
Thành viên mới ⇒ Đăng ký ↵

II. Giải phẫu

* Niệu đạo nam

– Dẫn nước tiểu từ bàng quang ra lỗ niệu đạo ngoài; khi phóng tinh, niệu đạo cũng dẫn tinh dịch ra ngoài.
– Niệu đạo nam dài khoảng 17–20 cm; đoạn màng dài khoảng 1 cm, là đoạn ngắn và kém giãn nhất.
– Đường kính thay đổi theo đoạn, với các vùng giãn ở đoạn tiền liệt, đoạn hành và hố thuyền; lỗ niệu đạo ngoài là chỗ hẹp nhất.
– Phân chia:
+ Theo giải phẫu: Đoạn tiền liệt, đoạn màng và đoạn xốp; đoạn xốp gồm đoạn hành và đoạn dương vật, trong đó hố thuyền thuộc phần đầu đoạn dương vật.
+ Theo phân chia trước–sau: Niệu đạo sau gồm đoạn tiền liệt và đoạn màng; niệu đạo trước gồm đoạn xốp.
+ Theo phẫu thuật: Đoạn cố định gồm niệu đạo tiền liệt, đoạn màng và đoạn hành đến dây chằng treo dương vật; đoạn di động là niệu đạo dương vật từ dây chằng treo đến lỗ niệu đạo ngoài.

[gallery link="file" columns="4" ids="39191,121337,121350,120529"]

* Niệu đạo nữ: Đi từ lỗ niệu đạo trong ở cổ bàng quang đến lỗ niệu đạo ngoài tại tiền đình âm đạo, phía trước lỗ âm đạo; dài khoảng 3–4 cm.

III. Chẩn đoán siêu âm

– Kỹ thuật siêu âm:
+ Khảo sát có mục tiêu bằng đầu dò tuyến tính tần số cao, quét dọc và ngang đoạn niệu đạo tại vị trí nghi ngờ.
+ Ở nữ nghi sỏi trong túi thừa niệu đạo, bổ sung cửa sổ qua tầng sinh môn hoặc âm đạo.
+ Phối hợp siêu âm qua bụng để đánh giá bàng quang, nước tiểu tồn lưu và đường tiết niệu trên.

– Đặc điểm hình ảnh:
+ Dấu hiệu trực tiếp: Sỏi là cấu trúc tăng âm trong lòng niệu đạo, thường kèm bóng cản âm phía sau; xác định vị trí trong lòng trên hai mặt phẳng.
+ Dấu hiệu gián tiếp của tắc nghẽn: Bàng quang căng, nước tiểu tồn lưu sau tiểu hoặc giãn đường tiết niệu trên.

– Vai trò CĐHA: Siêu âm là phương tiện bổ trợ, có thể phát hiện sỏi khó thấy trên X-quang và khảo sát sỏi phối hợp ở bàng quang, đường tiết niệu trên.

– Cạm bẫy: Kết quả siêu âm âm tính không loại trừ sỏi, nhất là khi sỏi nhỏ hoặc ở đoạn khó tiếp cận; khả năng phát hiện phụ thuộc cửa sổ âm học và việc khảo sát có mục tiêu.

=> Case lâm sàng 1:

[gallery link="file" ids="39183,39188,39184,39187,39186,39185"]

=> Case lâm sàng 2:

[gallery link="file" ids="62258,62256,62257"]

IV. Chẩn đoán x-quang

– X-quang hệ tiết niệu không chuẩn bị: Sỏi cản quang biểu hiện thành ổ cản quang khu trú dọc đường đi niệu đạo; cần bao trọn đoạn nghi ngờ trên trường chụp, bổ sung hình chiếu khu trú nếu niệu đạo trước không nằm hết trong phim.

– Chụp niệu đạo ngược dòng: Sỏi có thể tạo khuyết thuốc khu trú trong lòng niệu đạo; khảo sát giúp định vị sỏi, đánh giá mức độ tắc nghẽn và phát hiện hẹp hoặc túi thừa kèm theo.

– Cạm bẫy:
+ Sỏi nhỏ hoặc không cản quang có thể không thấy trên phim thường; kết quả âm tính không loại trừ sỏi.
+ Hình chiếu thẳng có thể chồng lấp sỏi với vôi hóa vùng chậu; bổ sung hình chiếu phù hợp hoặc chụp niệu đạo cản quang để xác định vị trí khi cần.

[gallery link="file" ids="91635,91634,28477,91636,91637,91638"]

=> Case lâm sàng 1:

[gallery link="file" columns="4" ids="121863,121864,121865,121866,121867,121868,121869"]

=> Case lâm sàng 2:

[gallery link="file" columns="4" ids="121877,121878,121879,121880"]

* Vôi hóa tiền liệt tuyến

– Đặc điểm hình ảnh:
+ Thường gặp hơn ở nam giới lớn tuổi, đặc biệt sau 50 tuổi; có thể đơn độc nhưng thường có nhiều ổ tụ thành đám.
+ Hình thái từ nốt nhỏ, đều đến nốt thô; kích thước được mô tả khoảng 1–40 mm.
+ Khi tuyến tiền liệt phì đại, ổ vôi hóa có thể nằm cao hơn bờ trên khớp mu.

– Phân biệt với sỏi niệu đạo:
+ Vôi hóa tiền liệt tuyến thường gồm nhiều nốt tập trung trong vùng tuyến; sỏi niệu đạo nằm trong lòng và phân bố theo trục niệu đạo.
+ Hình thái và số lượng không đủ để phân biệt vì có thể chồng lấp; trên phim thẳng, vôi hóa tuyến có thể chiếu chồng lên đường niệu đạo.
+ Khi chưa rõ vị trí, siêu âm mục tiêu giúp định vị ổ vôi hóa trong nhu mô tuyến; chụp niệu đạo ngược dòng có thể xác nhận sỏi bằng khuyết thuốc trong lòng niệu đạo.

[gallery link="file" ids="121855,33320,109601,121854,121858,121859"]

V. Tiên lượng & Điều trị

– Tiên lượng:
+ Phụ thuộc vào kích thước, vị trí, mức độ kẹt hoặc tắc nghẽn của sỏi, tình trạng nhiễm trùng và bệnh lý niệu đạo kèm theo; lấy sỏi kịp thời giúp giải phóng tắc nghẽn.
+ Tắc nghẽn kéo dài hoặc nhiễm trùng có thể gây bí tiểu, suy giảm chức năng thận, tổn thương niệu đạo, rò niệu đạo–da, hẹp niệu đạo hoặc rối loạn chức năng tình dục.
+ Túi thừa, hẹp niệu đạo và sỏi phối hợp làm điều trị phức tạp hơn; cần xử trí nguyên nhân nền để hạn chế tồn lưu hoặc tái phát.

– Điều trị:
+ Nếu bí tiểu cấp, cần giải áp bàng quang; tránh cố đưa ống thông qua vị trí tắc, cân nhắc dẫn lưu trên xương mu khi không thể đặt ống thông an toàn.
+ Sỏi niệu đạo sau không kẹt, không gây tắc nghẽn và không kèm bệnh lý niệu đạo có thể được đẩy ngược nhẹ nhàng vào bàng quang dưới kiểm soát, sau đó tán hoặc lấy sỏi nội bàng quang.
+ Sỏi nhỏ, di động có thể lấy qua nội soi; sỏi kẹt ở hố thuyền có thể cần xẻ lỗ niệu đạo ngoài.
+ Sỏi lớn, kẹt hoặc đi kèm hẹp hay túi thừa có thể được tán sỏi nội soi tại chỗ; nếu không phù hợp hoặc cần xử trí tổn thương kèm theo, cân nhắc mở niệu đạo lấy sỏi và tạo hình niệu đạo.
+ Đánh giá và xử trí bệnh lý niệu đạo cùng sỏi phối hợp ở bàng quang hoặc đường tiết niệu trên.

Tài liệu tham khảo

* Imaging of Urethral Disease: A Pictorial Review – Akira Kawashima, MD, Carl M. Sandler, MD2, Neil F. Wasserman, MD
* Giant urethral calculus in anterior urethral diverticulum: a case report – Maokun Sun, Wanting Xu, Shuai Guo
* Bedside ultrasound diagnosis of urethral calculus in emergency department – Umut Cakir, Ozlem Yigit, Mustafa Kesapli, Volkan Celebi
* Unusual Giant Prostatic Urethral Calculus – A. Bello, H. Y. Maitama, N. H. Mbibu, G. D. Kalayi, and A. Ahmed
* Urethral Calculi – Perry Lee, Jordana Haber

  • Share on Facebook
  • Tweet on Twitter
  • Share on LinkedIn

Xem thêm bài giảng

Hướng Dẫn Đọc Phim XQ Bụng | Bài giảng CĐHA *
Hội Chứng Kẹp Hạt Dẻ | Bài giảng CĐHA *
Nang Niệu Rốn | Bài giảng CĐHA

Danh mục: Tiết niệu

guest
guest
7 Bình luận
ThS. Nguyễn Long
ThS. Nguyễn Long
Admin
14/11/2026 9:26 chiều

# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 14/11/2026

Trả lời ↵
ThS. Nguyễn Long
ThS. Nguyễn Long
Admin
09/02/2023 10:02 chiều

# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 9/2/2023

Trả lời ↵
« Trang trước 1 2

Sidebar chính

Thư Viện Ca Lâm Sàng

  • Hô Hấp

    Hô Hấp (450)

  • Sinh Dục

    Sinh Dục (638)

  • Tai Mũi Họng

    Tai Mũi Họng (241)

  • Thần Kinh

    Thần Kinh (885)

  • Tiết Niệu

    Tiết Niệu (357)

  • Tiêu Hóa

    Tiêu Hóa (1445)

  • Tim Mạch

    Tim Mạch (170)

  • Xương Khớp

    Xương Khớp (544)

×

Thống Kê Website

  • » 353 Chủ Đề Chẩn Đoán Hình Ảnh
  • » 14171 Lượt Cập Nhật Bài Viết
  • » 9417 Tài Khoản Đã Đăng Ký
  • » 56 Tài Khoản Đang Truy Cập

© 2014-2026 | HPMU Radiology

HƯỚNG DẪN   ĐĂNG KÝ & GIA HẠN