I. Đại cương
– Sỏi niệu đạo (urethral calculi) là sỏi nằm trong lòng niệu đạo, hình thành tại chỗ hoặc di chuyển từ bàng quang hay đường tiết niệu trên; khi mắc kẹt, sỏi có thể gây tắc nghẽn một phần hoặc hoàn toàn, cản trở dòng tiểu.
– Dịch tễ:
+ Sỏi niệu đạo hiếm, chiếm dưới 1% sỏi đường tiết niệu.
+ Trong tổng quan 95 ca được công bố giai đoạn 2000–2019, 78/95 ca (82,1%) là nam; ở nữ, 13/17 ca (76,5%) có sỏi liên quan túi thừa niệu đạo.
– Căn nguyên:
+ Sỏi thứ phát có thể di chuyển từ bàng quang hoặc đường tiết niệu trên; sỏi hình thành tại chỗ thường nằm trong túi thừa hoặc phía trên vị trí tắc nghẽn.
+ Trong 95 ca công bố, bất thường niệu đạo đi kèm được ghi nhận ở 53,7%, thường là túi thừa (33,7%) hoặc hẹp niệu đạo (13,7%); tiền sử phẫu thuật niệu đạo và nhiễm khuẩn tái diễn cũng được ghi nhận.
+ Hẹp lỗ niệu đạo ngoài, kể cả tình trạng liên quan viêm dính hoặc hẹp bao quy đầu, có thể góp phần gây ứ đọng nước tiểu.
– Vị trí: sỏi ở niệu đạo dương vật hoặc niệu đạo hành chiếm 53,8%, niệu đạo sau 28,2%, hố thuyền 10,3% và đồng thời ở niệu đạo trước–sau 7,7%.
– Cơ chế bệnh sinh: Ứ đọng nước tiểu do tắc nghẽn hoặc túi thừa, có thể kèm nhiễm khuẩn, thuận lợi cho hình thành sỏi tại chỗ; sỏi mắc trong lòng niệu đạo có thể gây tắc và giãn đoạn phía trên, trong khi sỏi nằm trong túi thừa không nhất thiết gây giãn lòng niệu đạo chính.
– Biểu hiện lâm sàng:
+ Triệu chứng đường tiểu dưới gồm đái buốt, đái khó, tia tiểu yếu hoặc ngắt quãng; có thể kèm tiểu máu, đôi khi vào cuối bãi.
+ Đau có thể ở dương vật, lan tới quy đầu hoặc tầng sinh môn; đau hạ vị có thể xuất hiện khi bí tiểu.
+ Tắc nghẽn cấp có thể gây bí tiểu hoàn toàn, đôi khi người bệnh chỉ tiểu nhỏ giọt.
+ Sỏi trong túi thừa niệu đạo có biểu hiện thay đổi, có thể kín đáo hoặc gây rối loạn tiểu tiện, đau hay nhiễm khuẩn tái diễn.
– Khám: Có thể sờ thấy khối hoặc sỏi dọc niệu đạo, nhất là ở niệu đạo trước.
– Biến chứng: Tắc nghẽn kéo dài có thể gây bí tiểu, tổn thương niệu đạo, dò niệu đạo–da hoặc suy thận sau thận.
– Vai trò CĐHA: Giúp phát hiện, định vị sỏi; đánh giá tắc nghẽn, bất thường niệu đạo đi kèm và sỏi ở bàng quang hoặc đường tiết niệu trên.
Tài liệu tham khảo
* Imaging of Urethral Disease: A Pictorial Review – Akira Kawashima, MD, Carl M. Sandler, MD2, Neil F. Wasserman, MD
* Giant urethral calculus in anterior urethral diverticulum: a case report – Maokun Sun, Wanting Xu, Shuai Guo
* Bedside ultrasound diagnosis of urethral calculus in emergency department – Umut Cakir, Ozlem Yigit, Mustafa Kesapli, Volkan Celebi
* Unusual Giant Prostatic Urethral Calculus – A. Bello, H. Y. Maitama, N. H. Mbibu, G. D. Kalayi, and A. Ahmed
* Urethral Calculi – Perry Lee, Jordana Haber





# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 3/1/2023
# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 21/5/2021
# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 22/7/2020
# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 13/1/2020
Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 3/7/2019