• Giải Phẫu
  • Xương Khớp
  • Thần Kinh
  • Hô Hấp
  • Tim Mạch
  • Tiêu Hóa
  • Tiết Niệu
  • Sinh Dục

Xray.vn

Chẩn Đoán Hình Ảnh

Đăng ký Đăng nhập
Đăng nhập tài khoản
   
Thành viên mới ⇒ Đăng ký ↵
  • Atlas Netter
    • Atlas Đầu cổ
    • Atlas Lồng ngực
    • Atlas Ổ bụng
    • Atlas Chậu hông
    • Atlas Cột sống
    • Atlas Chi trên
    • Atlas Chi dưới
  • Can Thiệp
  • Siêu Âm
  • Test CĐHA
    • Test Giải phẫu
    • Lý thuyết CĐHA
    • Giải phẫu X-quang
    • Case lâm sàng XQ
    • Case lâm sàng SA
    • Case lâm sàng CT
    • Case lâm sàng MRI
    • Giải trí Xray.vn
  • CASE
  • Đào Tạo
  • Giới Thiệu
  • Liên Hệ
Trang chủ » Tiết niệu » Niệu Quản Khổng Lồ | Bài giảng CĐHA *

Niệu Quản Khổng Lồ | Bài giảng CĐHA *

15/11/2026 ThS. Nguyễn Long 7 Bình luận  34134

Mục Lục Bài Giảng

  1. I. Đại cương
  2. II. Chẩn đoán UIV / CT
  3. III. Chẩn đoán siêu âm
  4. IV. Tiên lượng & Điều trị
  5. Tài liệu tham khảo

I. Đại cương

– Niệu quản khổng lồ (megaureter) là tình trạng giãn niệu quản, thường được xác định khi đường kính > 7 mm; đây là mô tả hình thái, không tự khẳng định có trào ngược hay tắc nghẽn.

– Dịch tễ:
+ Tỷ lệ mắc trong dân số chung chưa rõ; niệu quản khổng lồ là nguyên nhân thường gặp thứ hai gây ứ nước thận ở trẻ sơ sinh.
+ Bệnh gặp ở nam nhiều hơn nữ, tỷ số gần 4:1.
+ Bệnh chiếm khoảng 5–10% các trường hợp ứ nước thận phát hiện trước sinh.

– Phân bố:
+ Bên trái thường bị ảnh hưởng hơn; tổn thương hai bên chiếm khoảng 20–25% trường hợp.
+ Ở thể một bên, thận đối bên có thể bất sản hoặc loạn sản trong khoảng 10–15% trường hợp; đây là dị tật phối hợp, không phải hậu quả tất yếu của giãn niệu quản.

– Căn nguyên:
+ Nguyên phát: Bất thường bẩm sinh tại đoạn niệu quản cạnh bàng quang; nguyên nhân chính xác chưa rõ.
+ Thứ phát: Do bất thường khác của đường niệu, như tắc nghẽn đường ra bàng quang, bàng quang thần kinh, niệu quản lạc chỗ hoặc niệu quản đôi.

– Cơ chế bệnh sinh:
+ Ở thể nguyên phát, đoạn niệu quản cạnh bàng quang có nhu động yếu hoặc mất nhu động, làm cản trở vận chuyển nước tiểu khi mức độ bất thường đủ nặng và gây giãn niệu quản phía trên.
+ Bất thường cơ trơn và tăng lắng đọng collagen ở thành niệu quản là những cơ chế được đề xuất, nhưng chưa có căn nguyên thống nhất.

– Biểu hiện lâm sàng:
+ Khoảng một nửa trường hợp không có triệu chứng và được phát hiện khi siêu âm trước sinh.
+ Khi có triệu chứng, người bệnh có thể sốt, nhiễm khuẩn tiết niệu, đau bụng hoặc đau hông lưng; tiểu máu vi thể có thể gặp, nhất là khi hình thành sỏi.
+ Tắc nghẽn kéo dài có thể gây tổn thương nhu mô và suy giảm chức năng thận.
+ Ứ đọng nước tiểu làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn tiết niệu và sỏi.

– Vai trò CĐHA:
+ Phát hiện và đánh giá mức độ giãn, đồng thời khảo sát thận, nhu mô, bàng quang và các dị tật phối hợp.
+ Cần phân biệt giãn hình thái với tắc nghẽn có ý nghĩa chức năng; mức độ giãn đơn thuần không đủ để kết luận có tắc nghẽn.

Niệu quản khổng lồ

  Xray.vn là Website học tập về chuyên ngành Chẩn Đoán Hình Ảnh

  NỘI DUNG WEB
» 422 Bài giảng chẩn đoán hình ảnh
» X-quang / Siêu âm / CT Scan / MRI
» 25.000 Hình ảnh case lâm sàng

  ĐỐI TƯỢNG
» Kỹ thuật viên CĐHA
» Sinh viên Y đa khoa
» Bác sĩ khối lâm sàng
» Bác sĩ chuyên khoa CĐHA

  Nội dung Bài giảng & Case lâm sàng thường xuyên được cập nhật !

  Đăng nhập Tài khoản để xem Nội dung Bài giảng & Case lâm sàng !!!

Đăng nhập tài khoản
   
Thành viên mới ⇒ Đăng ký ↵

II. Chẩn đoán UIV / CT

– Đặc điểm hình ảnh:
+ Niệu quản giãn > 7 mm, có thể kéo dài và ngoằn ngoèo; mức độ giãn đài bể thận thay đổi, đôi khi nhẹ hơn so với mức giãn niệu quản.
+ Đoạn niệu quản tận cùng sát chỗ nối với bàng quang có thể thuôn nhỏ hoặc chuyển tiếp vào một đoạn hẹp ngắn, với giãn niệu quản ở phía trên.
+ Niệu đồ tĩnh mạch có thể cho thấy thuốc cản quang lưu giữ hoặc bài xuất chậm khi thoát lưu bị cản trở; cắt lớp vi tính thì bài xuất giúp mô tả giải phẫu và tìm nguyên nhân thứ phát.

– Phân biệt:
+ Đoạn niệu quản tận cùng thuôn nhỏ gợi ý bất thường đoạn xa và thể tắc nghẽn nguyên phát, nhưng không đủ để xác định hoặc loại trừ trào ngược bàng quang–niệu quản.
+ Trào ngược bàng quang–niệu quản cần được đánh giá bằng chụp bàng quang–niệu đạo khi tiểu; mức độ giãn trên niệu đồ tĩnh mạch hoặc cắt lớp vi tính không thay thế khảo sát này.

– Khi có chỉ định chụp phim sau tiểu, có thể đối chiếu mức độ giãn và ứ thuốc trước–sau tiểu; không dùng riêng kết quả này để kết luận có hoặc không có trào ngược.

[gallery link="file" columns="4" ids="121564,121568,91670,91669,91668,121550,15382,15384"]

=> Case lâm sàng 1:

[gallery link="file" columns="5" ids="121577,121578,121579,121580,121581"]

III. Chẩn đoán siêu âm

– Đặc điểm hình ảnh siêu âm:
+ Giãn đài bể thận và niệu quản; khảo sát đoạn niệu quản giãn đến gần chỗ đổ vào bàng quang và đo đường kính lớn nhất.
+ Đánh giá nhu mô thận, bàng quang và các dị tật phối hợp để tìm nguyên nhân thứ phát hoặc tổn thương kèm theo.
+ Đoạn niệu quản tận cùng sát bàng quang có thể thuôn nhỏ hoặc chuyển tiếp vào một đoạn hẹp ngắn, với giãn niệu quản ở phía trên.
+ Khi khảo sát động, có thể quan sát thấy nhu động ở đoạn niệu quản giãn phía trên; nhu động không phải lúc nào cũng xuất hiện trong thời gian siêu âm.
+ Không thấy nhu động tại đoạn tận cùng trong một lần khảo sát không đủ để khẳng định đoạn này mất nhu động cố định.

– Phân biệt: Đoạn tận cùng thuôn nhỏ gợi ý bất thường đoạn xa nhưng không đủ để phân biệt chắc chắn thể tắc nghẽn với thể trào ngược; cần xác nhận trào ngược bằng chụp bàng quang–niệu đạo khi tiểu.

– Vai trò CĐHA: Phân biệt có hay không trào ngược và tắc nghẽn chức năng có ý nghĩa tiên lượng, định hướng xử trí:
+ Siêu âm đánh giá hình thái và có thể gợi ý nguyên nhân, nhưng không tự xác định chắc chắn trào ngược hoặc tắc nghẽn chức năng.
+ Trào ngược bàng quang–niệu quản được xác định bằng chụp bàng quang–niệu đạo khi tiểu.
+ Tắc nghẽn chức năng được đánh giá bằng xạ hình thận động dùng thuốc lợi tiểu khi có chỉ định.
+ Ở trẻ dưới 1 tuổi có niệu quản khổng lồ nguyên phát không trào ngược, nhu động quan sát được trên siêu âm ban đầu không dự báo diễn tiến.

=> Case lâm sàng 1:

[gallery link="file" columns="2" ids="121572,121573"]

IV. Tiên lượng & Điều trị

– Tiên lượng:
+ Ở trẻ em, nhiều trường hợp niệu quản khổng lồ nguyên phát tự thoái lui; EAU ghi nhận tỷ lệ này có thể tới 85%, thường trong những năm đầu đời.
+ Tắc nghẽn có ý nghĩa chức năng, giãn tiến triển, giảm chức năng thận, nhiễm khuẩn tiết niệu có sốt tái phát hoặc sỏi làm tăng nguy cơ tổn thương thận và khả năng cần can thiệp.
+ Tiên lượng thể thứ phát phụ thuộc nguyên nhân nền và mức độ tổn thương nhu mô thận.

– Theo dõi:
+ Theo dõi triệu chứng, nhiễm khuẩn tiết niệu và chức năng thận; siêu âm nối tiếp để so sánh đường kính niệu quản, mức giãn đài bể thận và tình trạng nhu mô.
+ Khi nghi ngờ tắc nghẽn hoặc chức năng thận giảm, xạ hình thận động dùng thuốc lợi tiểu giúp đánh giá thoát lưu và chức năng thận tương đối; không suy ra tắc nghẽn chỉ từ mức độ giãn.
+ Nếu còn giãn, cần theo dõi lâu dài; sau can thiệp, đánh giá lại mức độ giãn và chức năng thận.

– Điều trị:
+ Thể không trào ngược, không tắc nghẽn, có thoát lưu và chức năng thận bảo tồn: ưu tiên theo dõi bảo tồn, không phẫu thuật thường quy.
+ Ở trẻ nhũ nhi có niệu quản khổng lồ, EAU khuyến cáo dự phòng kháng sinh trong năm đầu đời; cân nhắc nguy cơ nhiễm khuẩn và kháng thuốc.
+ Thể trào ngược: xử trí theo mức độ trào ngược, nhiễm khuẩn có sốt tái phát và tổn thương thận; dự phòng nhiễm khuẩn hoặc can thiệp chống trào ngược khi có chỉ định.
+ Thể thứ phát: điều trị nguyên nhân nền.
+ Cân nhắc phẫu thuật khi có triệu chứng đáng kể, nhiễm khuẩn có sốt tái phát, sỏi, giãn niệu quản–đài bể thận tăng dần, giảm chức năng thận tương đối hoặc tắc nghẽn có ý nghĩa chức năng.
+ Đường kính niệu quản > 10–15 mm liên quan khả năng cần can thiệp cao hơn, nhưng không dùng riêng lẻ làm chỉ định phẫu thuật.
+ Phẫu thuật chuẩn cho thể tắc nghẽn nguyên phát là cắm lại niệu quản vào bàng quang, thường kèm tạo hình thuôn nhỏ đoạn giãn lớn khi cần.
+ Nong bóng, rạch hoặc đặt stent qua nội soi có thể được cân nhắc ở trường hợp chọn lọc; chưa nên áp dụng thường quy do dữ liệu dài hạn còn hạn chế và có thể cần phẫu thuật bổ sung.

Tài liệu tham khảo

* Anomalies of the Distal Ureter, Bladder, and Urethra in Children: Embryologic, Radiologic, and Pathologic Features – Teresa Berrocal, MD, PhD, Pedro López-Pereira, MD, Antonia Arjonilla, MD
* Intravenous urography, a useful technique still alive – R. Fornell Pérez, Lozano Rodríguez, C. López Gutiérrez
* Congenital abnormalities of the kidney and lower urinary tract: From genesis to imaging findings – a pictorial review – M. F. R. Pires, L. Lobo, J. Inácio, J. Fonseca-Santos; Lisbon/PT
* Nephrourological malformations as a radiological challenge – M. Vicente Quilez, C. Mejia Gomez, G. Anes
* Congenital Anomalies of the Upper Urinary Tract: A Comprehensive Review – Abdallah P. Houat , Cassia T. S. Guimarães
* Primary non-obstructive megaureter in adults – S. Hamilton J.M. Fitzpatrick
* Primary megaureter detected by prenatal ultrasonography: conservative management and prolonged follow-up – E A Oliveira, J S Diniz, E A Rabelo, J M Silva, A K Pereira
* Diagnosis of megaureter by point-of-care ultrasound – David C Mackenzie, Dana Sajed, Vicki E Noble
* Megaureter: classification, pathophysiology, and management – F Simoni, L Vino, C Pizzini, D Benini, V Fanos

  • Share on Facebook
  • Tweet on Twitter
  • Share on LinkedIn

Xem thêm bài giảng

Hướng Dẫn Đọc Phim XQ Bụng | Bài giảng CĐHA *
Hội Chứng Kẹp Hạt Dẻ | Bài giảng CĐHA *
Nang Niệu Rốn | Bài giảng CĐHA

Danh mục: Tiết niệu

guest
guest
7 Bình luận
ThS. Nguyễn Long
ThS. Nguyễn Long
Admin
31/12/2022 12:48 chiều

# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 31/12/2022

Trả lời ↵
ThS. Nguyễn Long
ThS. Nguyễn Long
Admin
15/05/2021 11:20 chiều

# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 15/5/2021

Trả lời ↵
ThS. Nguyễn Long
ThS. Nguyễn Long
Admin
22/07/2020 12:22 sáng

# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 22/7/2020

Trả lời ↵
ThS. Nguyễn Long
ThS. Nguyễn Long
Admin
08/01/2020 10:48 chiều

# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 8/1/2020

Trả lời ↵
ThS. Nguyễn Long
ThS. Nguyễn Long
Admin
14/10/2019 11:41 chiều

# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 14/10/2019

Trả lời ↵
1 2 Trang sau »

Sidebar chính

Thư Viện Ca Lâm Sàng

  • Hô Hấp

    Hô Hấp (450)

  • Sinh Dục

    Sinh Dục (638)

  • Tai Mũi Họng

    Tai Mũi Họng (241)

  • Thần Kinh

    Thần Kinh (885)

  • Tiết Niệu

    Tiết Niệu (357)

  • Tiêu Hóa

    Tiêu Hóa (1445)

  • Tim Mạch

    Tim Mạch (170)

  • Xương Khớp

    Xương Khớp (544)

×

Thống Kê Website

  • » 353 Chủ Đề Chẩn Đoán Hình Ảnh
  • » 14162 Lượt Cập Nhật Bài Viết
  • » 9415 Tài Khoản Đã Đăng Ký
  • » 486 Tài Khoản Đang Truy Cập

© 2014-2026 | HPMU Radiology

HƯỚNG DẪN   ĐĂNG KÝ & GIA HẠN