I. Đại cương
– Niệu quản khổng lồ (megaureter) là tình trạng giãn niệu quản, thường được xác định khi đường kính > 7 mm; đây là mô tả hình thái, không tự khẳng định có trào ngược hay tắc nghẽn.
– Dịch tễ:
+ Tỷ lệ mắc trong dân số chung chưa rõ; niệu quản khổng lồ là nguyên nhân thường gặp thứ hai gây ứ nước thận ở trẻ sơ sinh.
+ Bệnh gặp ở nam nhiều hơn nữ, tỷ số gần 4:1.
+ Bệnh chiếm khoảng 5–10% các trường hợp ứ nước thận phát hiện trước sinh.
– Phân bố:
+ Bên trái thường bị ảnh hưởng hơn; tổn thương hai bên chiếm khoảng 20–25% trường hợp.
+ Ở thể một bên, thận đối bên có thể bất sản hoặc loạn sản trong khoảng 10–15% trường hợp; đây là dị tật phối hợp, không phải hậu quả tất yếu của giãn niệu quản.
– Căn nguyên:
+ Nguyên phát: Bất thường bẩm sinh tại đoạn niệu quản cạnh bàng quang; nguyên nhân chính xác chưa rõ.
+ Thứ phát: Do bất thường khác của đường niệu, như tắc nghẽn đường ra bàng quang, bàng quang thần kinh, niệu quản lạc chỗ hoặc niệu quản đôi.
– Cơ chế bệnh sinh:
+ Ở thể nguyên phát, đoạn niệu quản cạnh bàng quang có nhu động yếu hoặc mất nhu động, làm cản trở vận chuyển nước tiểu khi mức độ bất thường đủ nặng và gây giãn niệu quản phía trên.
+ Bất thường cơ trơn và tăng lắng đọng collagen ở thành niệu quản là những cơ chế được đề xuất, nhưng chưa có căn nguyên thống nhất.
– Biểu hiện lâm sàng:
+ Khoảng một nửa trường hợp không có triệu chứng và được phát hiện khi siêu âm trước sinh.
+ Khi có triệu chứng, người bệnh có thể sốt, nhiễm khuẩn tiết niệu, đau bụng hoặc đau hông lưng; tiểu máu vi thể có thể gặp, nhất là khi hình thành sỏi.
+ Tắc nghẽn kéo dài có thể gây tổn thương nhu mô và suy giảm chức năng thận.
+ Ứ đọng nước tiểu làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn tiết niệu và sỏi.
– Vai trò CĐHA:
+ Phát hiện và đánh giá mức độ giãn, đồng thời khảo sát thận, nhu mô, bàng quang và các dị tật phối hợp.
+ Cần phân biệt giãn hình thái với tắc nghẽn có ý nghĩa chức năng; mức độ giãn đơn thuần không đủ để kết luận có tắc nghẽn.
Tài liệu tham khảo
* Anomalies of the Distal Ureter, Bladder, and Urethra in Children: Embryologic, Radiologic, and Pathologic Features – Teresa Berrocal, MD, PhD, Pedro López-Pereira, MD, Antonia Arjonilla, MD
* Intravenous urography, a useful technique still alive – R. Fornell Pérez, Lozano Rodríguez, C. López Gutiérrez
* Congenital abnormalities of the kidney and lower urinary tract: From genesis to imaging findings – a pictorial review – M. F. R. Pires, L. Lobo, J. Inácio, J. Fonseca-Santos; Lisbon/PT
* Nephrourological malformations as a radiological challenge – M. Vicente Quilez, C. Mejia Gomez, G. Anes
* Congenital Anomalies of the Upper Urinary Tract: A Comprehensive Review – Abdallah P. Houat , Cassia T. S. Guimarães
* Primary non-obstructive megaureter in adults – S. Hamilton J.M. Fitzpatrick
* Primary megaureter detected by prenatal ultrasonography: conservative management and prolonged follow-up – E A Oliveira, J S Diniz, E A Rabelo, J M Silva, A K Pereira
* Diagnosis of megaureter by point-of-care ultrasound – David C Mackenzie, Dana Sajed, Vicki E Noble
* Megaureter: classification, pathophysiology, and management – F Simoni, L Vino, C Pizzini, D Benini, V Fanos





# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 31/12/2022
# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 15/5/2021
# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 22/7/2020
# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 8/1/2020
# Cập nhật nội dung bài viết & Case lâm sàng 14/10/2019